354 
Achterste extremiteiten. Een dergelijke tabel laat zich ook voor de 
achterste extremiteiten opstellen : 
Femur 
Tibia 
Metatars I 
M. II 
M. III 
M. IV 
a 
35 
46 
16 
15 
1372 
11 
b 
33 
45 
? 
? 
? 
? 
c 
21 
24 
8 
8 
7'/j 
61/2 
d 
22 
31 
11 
lP/2 
11 
9 
f 
46 
50 
36 
34 
33 
31 
Een kenmerk voor Pt. longirostris lijkt te zijn het geleidelijk 
al'nemen van de lengten der metatarsen 1 — IV. Hierbij zij nog even 
ingegaan op het rudiment van V, hetwelk aan H. v. Meyer vooral 
tot discussies aanleiding gegeven heeft. 
CuviER vond het eerst den vijfden teen bij het exemplaar a\ in 
Recherches sur les Ossements fossiles, Tomé V, 1823, Pars II, p. 374, 
zegt hij er van; ,,I1 parait qu’ici Ie cinquième étoit reduit è, un 
léger vestige de deux pièces”. Ook f laat nu iets dergelijks zien ; 
het proximale der beide beenstukjes heeft veel weg van een uit- 
gegroeid tarsale, zooals dat bij de Crocodilia voorkomt, die de formule 
2 . 3 . 4 . 4 hebben ; het distale heeft den vorm van een gereduceerde pha- 
lange. Zeer duidelijk is hetzelfde waar te nemen bij ó ; ook bij ziet 
men iets van een vijfden teen, doch <7 vertoont er niets van. Bij andere 
soorten van Pterodactylus kan de vijfde leen nog beter ontwikkeld 
zijn, zoo b.v. bij de exemplaren van Pt. elegans te Haarlem en te 
Leiden. Abel (2, p. 560) merkt op, dat bij de Rhamphorhynchoidea, 
en nog meer bij Dimorphodon, teen V verlengd is, waarschijnlijk tot 
steun van een uropatagium, evenals de spoor aan den calcaneus der 
Chiroptera dat doet. 
Bij de Pterodactyloidea daarentegen is deze teen gereduceerd, 
zoodat het vermoeden voor de hand ligt, dat hier geen uropatagium 
aanwezig was; verschillende reconstructies zouden daardoor foutief 
blijken te zijn. Maar vooral, zooals gezegd, was het v. Meyer, die 
het vraagstuk van den vijfden teen nader uitwerkte (12, p. 20 en 21). 
Bij a woidt nu algemeen vei-ondersteld, dat het aantal phalangen 
1 — V bedraagt: 2 3 4 5 1. Bij beschouwing van het gipsafgietsel 
viel me evenwel op, dat de twee kleine kootjes, door Cuvier en 
V. Mryer aan den 4®" teen gevonden, slechts één kootje uitmaken ; 
het bovenste van die beide beenstukjes is waarschijnlijk de epiphjse 
