358 
Meestal wordt aangenomen, dat het tot steun van een propatagium 
diende; echter meen ik erop te moeten wijzen, dat ook andere 
functies niet uitgesloten zijn. Sesambeenderen toch ontstaan daar, 
waar een pees aan groote wrijving is blootgesteld (zie b.v. Wibdersheim, 
vergl. Anat. d. Wirbeltiere, 7. Aufl. 1909, p. 233). Een dergelijke 
wrijving is bij zulk een propatagium niet te verwachten, en een 
vergelijking van dit meestal geheel losse sesarnbeen met de spoor 
der Chiroptera aan den voet (Wagner), lijkt mij niet toegelaten, 
daar deze vaste spoor een geheel andere functie heeft, nl. het strakke 
uitspannen van het, als vangnet dienende, uropatagium. Toch lijkt 
het mij zeer wel mogelijk, dat het pteroid een echte verbeende pees, 
een sesambeen, is, bv. van den strekker van den vliegvinger, welke 
ongetwijfeld zeer krachtig geweest moet zijn. Echter wijst Abel 
(2, p. 809) er op, dat het hoofdgewricht van den vliegvinger tusschen 
de proximale phalanx en het metacarpale ligt. Toch lijkt het me 
onbegrijpelijk, waartoe eigenlijk een propatagium een steun van 
noode had; eerder nog zon men kunnen veronderstellen, dat aan 
den voorrand een pees van een spier liep, welke een meer of 
minder spannen van dezen rand mogelijk maakte; ook dan zou een 
sesam been vorming mogelijk kunnen zijn. 
Eindelijk zij nog opgemerkt, dat, waar de exemplaren a, b, c, d 
en e waarschijnlijk alle te Eichstatt gevonden werden, ƒ als uit 
Solnhofen afkomstig geboekt staat. Dit behoeft ons geenszins te 
verwonderen, waar reeds A. v. Hümboldt (1823) op de gelijkenis 
tusschen de Solnhofer kalk en die van Eichstatt en Regensburg wijst 
(zie Plieninger, 15, p. 237). 
Bij de Tabel van maten van eenige beenderen van Pterosauria. 
Een vergelijking van deze maten doet, naar mij bij metingen 
aan recente Crocodilia bleek, een argument te meer aan de hand 
ter bepaling van het al of niet tot eenzelfde soort belmoren van 
individuen van verschillende grootte. Bij die recente reptielen bleek, 
dat, indien men die maten in dezelfde volgorde op ordinaten uitzet, 
en de toppen er van verbindt, men curven krijgt, die indien de 
maten tot eenzelfde soort behooren, elkaar niet, maar als ze van 
verschillende soorten afkomstig zijn, elkaar zeer vaak s-nijden. Ook 
uit tabellen is dat waar te nemen; bij de individuen van dezelfde 
soort en van ongeveer dezelfde gemiddelde grootte, zijn van het 
kleinste ook alle maten iets kleiner dan van het grootste; maar 
bij exemplaren van verschillende soorten van ongeveer dezelfde 
