Natuurkunde. — H. A. Lorentz: „Dubbele breking bij regulaire 
kristallen" . 
J. Zooals welbekend is, zijn kristallen van het regulaire stelsel, 
wat hunne elastische eigenschappen betreft, anisotroop; tusschen 
hunne drie elasticiteitsconslanten beslaat niet de betrekking die voor 
isotrope zelfstandigheden geldt en meetkundig gelijke staatjes, in 
verschillende richtingen uit het kristal gesneden, worden dan ook 
door dezelfde krachten in ongelijke mate gebogen of getordeerd. 
Daarentegen zijn stoffen als klipzout en vloeispaath in eerste be- 
nadering optisch enkelbrekend. De ellipsoïde van Fkesnel, waaruit 
men in de optica der kristallen alle verschijnselen afleidt, is een 
bol en moet dat volgens de electromagnetische lichttheorie ook zijn 
als men aanneemt dat de optische eigenschappen door de dielectrische 
constante bepaald worden. Kristallen met drie gelijkwaardige, 
onderling loodrechte hoofdrichtingen kunnen maar ééne dielectrische 
constante hebben. 
Intusschen blijkt bij nadere be.schouwing dat deze optische isotropie 
slechts bestaan kan zoo lang de afstand tf der molekulen zeer klein 
is in vergelijking met de golflengte X. Wordt hij daarmede eenigs- 
zins vergelijkbaar, dan zijn er bij een bepaalde voortplantingsrich- 
ting twee onderling loodrechte trillingsrichtingen, de ,,hoofdtrillings- 
richtingen” aan te wijzen, aan welke verschillende voortplantings- 
snelheden beantwoorden. 
2. Ik werd in 1877 tot de behandeling van dit vraagstuk geleid ‘), 
en wel bij een discussie over de in vroeger tijd veelal aangenomen 
verklaring der kleurschifting, volgens welke de ongelijke voortplan- 
tingssnelheid van stralen van verschillende goflengte hieraan zou te 
wijten zijn, dat de onderlinge afstand der molekulen niet geheel 
tegenover de goflengte mag worden verwaarloosd, een opvatting 
die men o.a. in oude verhandelingen van Kelvin kan vinden. Ik 
wees er toen op dat deze opvatting in strijd is met het feit dat de 
regulaire kristallen althans op weinig na enkelbrekend zijn; zou nl. 
de verhouding (fjX zoo groot zijn, dat zij van de waargenomen dis- 
b H. A. Lorentz: Over het verband tusschen de voortplantingssnelheid van het 
licht en de dichtheid en samenstelling der middenstoffen. Verh. der Akad. van 
Wetenschappen te Amsterdam, 1878. 
