Natuurkunde. — J. J. van Laar: „Over de toestandsvergelijking 
voor willekeurige temperaturen en volumina. Analogie met de 
formule van Planck.” III. Over de periodieke krachtswerking 
tusschen de atomen van éenatomige stojfen. 
(Aangeboden door de Heeren H. A. Lohentz en F. A. H. Schreinemakers.) 
Daar het uitvoerige Artikel in Ijet Engelsch Verslag zal verschij- 
nen, moet ik mij hier tot een kort overzicht beperken. 
Bij de afleiding der krachtswerking tusschen twee moleculen, 
zooals o.a. door van der Waals Jr., Debije en Keesom is geschied, 
werd tot nog toe altijd gemiddeld over alle mogelijke oriëntaties, 
wat betreft de positie der aan de moleculen verbonden electrische 
ladingen. Maar wanneer men deze beschouwt als gedi’agen door de 
om den positieven kern rondloopende negatieve electronen, dan 
komt men — wanneer men nl. de gewone middelingsmethoden laat 
varen — tot een periodiek werkende kracht, dan eens aantrekkend, 
dan weer afstootend, al naar de onderlinge posities der electronen. 
Ook blijkt dat, zelfs bij middeling, de totale kracht volstrekt niet 
zou verdwijnen, zooals o.a. Debije meende, op grond van een bekend 
electrisch theorema; en dat het dus niet noodig is ter verklaring 
eener resulteerende krachtswerking een door het electrisch veld ver- 
wekte ,, polarisatie” in het molecuul aan te nemen. 
De uitdrukking welke men op deze wijze vei’krijgt, is niet zeer 
eenvoudig, en leent zich slecht tot uitvoering der integraties der 
bewegingsvergelijkingen. Toch blijkt onmiddellijk dat de krachls- 
werking den factor x bevat, die de projectie voorstelt van de ver- 
bindingslijn van electron en kern op die der beide moleculen. Een 
gemakkelijke berekening voor eenige gevallen laat een grootteschat- 
ting van het met x telkens van teeken wisselende effect toe; en een 
integratie der bewegingsvergelijkingen door middel van reeksen geeft 
nader uitsluitsel, quantitatief in de verschillende bepalende groot- 
heden uitgedrukt, aangaande de werking in de grensgevallen (gassen 
en vaste lichamen). 
Het blijkt dat bij vaste lichamen de moleculen in gesloten banen 
om evenwichtsstanden zullen roteeren, van welke banen de omloops- 
tijden natuurlijk in eenvoudig verband zullen staan tot die van de 
electronen om den kern — zoodat dus ook in de betrekking tusschen 
» 24 * 
