392 
vorm, die nog' scherper van het sapie?is-type ondersclieiden is dan 
de eigenlijke Neandertalei', welke laatste spoedig na de Mamnionth- 
periode uitsterft. 
Ongetwijfeld hebben derhalve beide menschtj^pen reeds zeer vroeg 
naast elkander bestaan. Dat is een der redenen waarom wij den 
Neandertalmenscl) niet als vooronder van den tegen woordigen Mensch 
kunnen beschouwen. Klemmender i'eden is evenwel de zeer bijzondere 
specialiseering van den Neandertal-Mensch. 
Door de ontdekkingen in Frankrijk en de meesterlijke beschiijvingen 
van Marceu.in Boule vooral, hebben wij nn zeer voldoende kennis 
van deze soort gekregen. Wij weten thans dat de Neandertalmensch 
klein was van gestalte, kleiner dan de kleinste tegen woordige rassen, 
doch gedi'ongen, stevig gebouwd en zeer gespierd. Hij had betrekkelijk 
korte beenen en een groot hoofd, een bijzonder groot gezicht en 
liep schuifelend, met eenigszins gebogen knieën, Jiieer op de buiten- 
randen der voeten dari de tegenwoordige Mensch ; de groote teen 
was zoo bewegelijk, dat nog beter dan bij vele tegenwoordige natiiur- 
menschen voorwerpen van den giond konden worden opgeraapt. 
Blijkens het ontbreken van de nekki'omming der wervelkolom 
(welker aanwezigheid zoo kenmerkend is voor de soort Homo sapiens) 
was de gewone houding van liet hoofd een voorovergebogene. De 
schedel is door tal van vormeigenschappen van dien det tegen- 
woordige menschen onderscheiden. Hij ziet er uit als van boven 
afgeplat, in de lengte en breedte uitgezet, met wijkend voorhoofd 
en plat chignon-achtig uitstekend achterhoofd. De bovenoogkuilsche 
randen zijn tot enorme beenwallen geworden, de linker en de rechter 
te zamen een torus supraoï'bitalis vormend, gelijk hij bij de meeste 
Apen en bij Pithecanthropus gevonden wordt. De tepeivormige uit- 
steeksels zijn zeer klein, waaruit blijkt, dat de borstbeen-sleutelbeen- 
tepelspieren, als draaispieren van het hoofd betrekkelijk zwak waren ; 
wel konden zij, vooral door hun overige aanhechting, de nekspieren 
helpend, het hoofd krachtig achterover trekken. Sterke reliefs en 
depressies van het nekvlak van het achterhoofdsbeen bewijzen de 
buitengewoon machtige ontwikkeling der nekspieren, die noodig was 
om het gewoonlijk zwaar vooroverhangende hoofd te dragen, want 
het gezicht is lang en bijna snuitvormig vooruitstekend en de kaken 
zijn groot. De jukbogen reiken ver naar buiten, waarmede binnen- 
waarts gerichte, meer voor malend kauwen geschikte kauwspieren 
gepaard gingen. De oogkassen zijn zeer groot; de dienvolgens groote 
oogen moeten ingericlit zijn geweest voor het vormen van groote 
beelden, als bij dieren, die in boomen levend, voorwerpen nauwkeurig 
van nabij moeten bekijken, of wel, in steppen of woestijnen, een groot 
