397 
en de scltedel basis, de basicraniale as, minder sterk geknikt dan bij 
de kleine gibbonsoorten. 
Dat zijn eigenschappen van den Siarnang die men in de vergelijking 
van Apen met den Menscli voor primitief en een lagereji trap van liersen- 
organisatie aanduidend pleegt te houden, die hier evenwel in vei-ge- 
lijking met de kleine gibbonsoorten zeker zulk een beteekenis niet 
kunneti bezitten, doch mechanische oorzaken moeten het)ben. 
Men vindt nn, bij berekening van de gemiddelde endocraniale 
vlakteafmetingen (de twee-derde machten der schedelinhouden) en 
de tandenboogsvlakken (,,palalal ai’ea” van Keith), dat de Siarnang 
betrekkelijk anderhalf maal zoo groot gebit heeft als de kleine 
gibbonsoorten, hetgeen ongetwijfeld in verband slaat met een belang- 
rijk verschil in voedingswijze, want de invloed op die verhouding 
van het verschil in lichaamsgewicht (als 4-. 3) kan slechts gering 
zijn. Verdeelt men beide mediaan-sagittale schedeldoorsneden door 
lijnen GB in een bovenste (cerebraal) en een onderste (faciaal) 
gedeelte, dan bevindt men, bij bepaling van de grootte dezer vlakken, 
dat per eenheid van cerebraal vlak, Hylobates syndactjlus nauw- 
keurig tweemaal zooveel faciaal vlak heeft als Hy lobates agilis. 
De aldus veranderde- grootteverhouding van het cerebraal en het 
faciaal schedelgedeelte moet zeker wel direct, door geometrische 
aanpassing, het eerste zich meer in de lengte dan in de hoogte doen 
uitzetten, doch tevens aanzienlijker eischen slellen aan de spieren 
die den kop ophouden en ook daardoor den vorm van den hersen- 
schedel wijzigen. 
Het tweede opmerkelijk feit, dat wij bij de vergelijking der 
Menschapen tegenkomen, is het groote verschil van den schedelvorm 
tusschen den Orangoetan en de beide andei'e groote Menschapen, 
den Chimpansé en den Gorilla. De schedel vatj den Orangoetan is 
hooger gewelfd, betrekkelijk kort en rond, met hoog voorhoofd en 
rond achterhoofd en zonder bovenoogkuilsche beenwallen. Nu vindt 
men tevens, dat bij den Orangoetan, in beide geslachten, de zware 
kop van voren gedragen wordt door een reusachtigen luchtkeelzak 
(Fig. 3), die (zooals ook de kleine keelzakken welke bij vele andere 
Apen gevonden worden) van uit het strottenhoofd willekeurig kan 
gevuld en geledigd worden en als stootkussen en luchtrem dienst 
doet. De Gorilla, de Chimpansé en de Siarnang hebben — weder 
in beide geslachten — slechts betrekkelijk kleine luchtkeelzakken; 
zij ontbreken geheel bij de kleine gibbonsoorten. De luchtzakken 
van den Gorilla zijn, aan de keel, beperkt tot zakjes, tusschen 
het tongbeen en het strottenhoofd naar links en rechts uitgestrekt 
(Fig. 4), terwijl een mediane voortzetting, voor de luchtpijp omlaag 
