416 
zich althans aanvankelijk bijkans niet laat onderscheiden van een 
kaliimi-, resp. riibidimnhart. Ook het electrocardiogram van eeii hart, 
dat klopt op S. Ringersche vloeistof zonder calcium, welks cellen 
men zich dus moet voorstellen als van calciummetaalpunten beroofd, 
gaat aanvankelijk nog ongewijzigd voort. Daar de hypothetische 
lipoidiaag nooit een continu karakter kan hebben, derhalve nimmer 
een ondoorgankelijk dielectricum kan voorstellen, blijft de oude 
theorie van ENGEt.MANN onaangeroerd, volgens welke de overdracht 
van |)rikkelingstoestand in de massa der hartspier, door middel van 
stroomoverdracht van cel tot cel wordt teweeg gebracht. 
Voor een nader uitwerken der oppervlakte-hypothese voor andere 
gevallen dan die om de hartspiercellen, ontbreekt hier de plaats. 
Overigens, niet op alle celo|)pervlakten behoeft men eigen ladingen 
te verwachten en evenmin behoeven op alle contactvlakten de be- 
schreveti hypothetische katalysatoren voor te komen. 
LITERATUUR. 
1. H. ZwAARDEMAKER en M. C. Dekhuyzen, Ruhende tierische Zeilen und 
Gewebe ; ein verwickeltes System koexistierender Phasen. Int. med. Kongr. 
Budapest 1908. 
2. H. ZwAARDEMAKER, Erg. der Physiol. 1906, Bd. 5, S. 125. 
3. L. B. Becking, Radiation and vital Phenomena. Thesis, Utrecht 1921. 
4. J. Langmuir, Amer. Chem. Soc. Vol. 38 & 39, 1916, 1917. 
5. Loeb and Beutner, Bioch. Ztschr. Bd. 59, S. 195. 1914. 
6. T. P. Feenstra, lonenbalanceering Diss. Utrecht 1921. Onderzoekingen 
Physiol. Lab. 6e Reeks. Vol. II, blz. 1. 
7. H. ZwAARDEMAKER, Kon. Akad. V. Wetensch., Amsterdam, 30 Sept. 1916. 
8. E. H. Jannink en T. P. Feenstra, Ned. Tijdschr. v. Gen., 1920, II, N®. 15. 
9. E. H. Jannink, De invloed van het kalium op de beweging van den 
darm. Diss., Utrecht 1921. 
10. C. E. Benjamins, Physiologendag 1920. (Nog niet uitvoerig gepubliceerd). 
11. Nog te publiceeren. 
12. H. ZwAARDEMAKER en J. W. Lely, Arch. néerl. de Physiol. 1917. II, 
p. 745. 
13. K. F. A. Halbertsma, Physiologendag 23 Dec. 1921. 
14. 1. Gunzburg, Arch. néerl. de Physiol. 1917, T. II, p. 404. (Verg. ook 
Ned. Tijdschr. v. Gen. 1917, T. II, N'». 14). 
15. H. J. Hamburger en R. Brinkman, Kon. Akad. v. Wetensch., Deel 26, 
blz. 952. 
16. I. Gunzburg, Nat. en Geneesk. Congres, ’s-Hage 1917. 
17. H. ZwAARDEMAKER, Am. Joum. of Physiol. Vol. 45, p. 147, 1918. (Verg. 
Kon. Akad. v. Wetensch., Amsterdam, 20 Sept. 1916). 
18. H. ZwAARDEMAKER, Kon. Akad. V. Wetensch., 24 Febr. ■1917, 31 Maart 
1917, Pflüger’s Archiv., Bd. 169, S. 122, 1917. 
