434 
groot te> welke al naar die omstandigheden zelfs 1 a 2 cM. middellijn 
kan worden. Mikroskopisch bestaan zij eerst nit dikke staafjes later 
uit mikrokokken, die tot sarcineachtige klompen x ereenigd zijn, dus 
juist als boven voor de vloeistof kuituur aangegeven. Intusschen zijn 
deze koloniën na tien of meer dagen van tweeërlei aard, n.1. donker- 
bruine en kleurlooze. De laatste kunnen óf kleurloos blijven, óf, 
indien de plaat nog suiker genoeg bevat, bijv. doordat deze er later 
opgestrooid is, eveneens donkerbruin worden. De oorzaak van dit 
kleurverschil kan dns berusten op modifikatie, maar ook op het 
aanwezig zijn van twee variëteiten van Az. chi-oöcocciim, waarvan 
de eene wel de andere niet bruitt kan worden. Deze beide variëteiten, 
die dus reeds in den grond aanwezig zijn, kunnen in de kuituren 
ook nit elkander ontstaan door een mutatieproces. Het gemakkelijkst 
is dit waar te nemen wat betreft het ontstaan van de klenidoozei 
vorm nit de bruine, dat in verouderde, vaak overgeënte kuituren 
niet zelden voorkomt. 
Ent men van zulk kleurloos geworden materiaal over, dan blijkt 
dit het kenmerk bruin e)'felijk verlore)i Ie hebben en tevens blijkt 
de groeikracht geringer te zijn dan die vati de bruine stammen. 
Het is mogelijk, dat ook de in den grond aanwezige kleurlooze 
vormen op een dergelijke wijze nit bruine ontslaan zijn. Wat betreft 
het bruin worden als gevolg van modificatie moet opgemerkt worden, 
dat alle koloniën, ook diegene, die later bruin worden, aanvankelijk 
kleurloos zijn en dat de bruinkleuring samengaat met en waar- 
schijnlijk het gevolg is van een toenemende alkaliteit van den kultnur- 
bodem. De aanwezigheid van krijt werkt daarbij bijzonder gunstig 
maar ook strontium-, barium- en rnagnesiumcarbonaat en zelfs natrium- 
carbonaat, kunnen de bruinklenring sterk bevorderen, indien maar 
zorg gedragen wordt, dat daar naast steeds kleine hoeveelheden van 
een kalkzont aanwezig zijn. Ontbreken de kalkzouten geheel, dan is 
de groei van Azotohacter uitgesloten. Op laatstgenoemde omstandig- 
heid zal ik beneden nog terugkomen. De bruine kleurstof is in de 
cellnlose-achtige wandstof, het cellulan, ') der Jzo^cèac’^gr-cellen opge- 
hoopt, kan daaraan ten deele door sterke kali onttrokken worden, 
en moet wellicht tot de hnrnus-verbindingen gerekend worden. Bij 
het gebruik van rietsuiker vormt Azotohacter, behalve cellulan, ook 
laevulan, dat gedeeltelijk inden wand, gedeeltelijk daarbuiten wordtafge- 
zet en waarbij hel synthetisch welkende enzym visco-saccharose aktief 
is. üit andei-e suikers dan idetsuiker (en raftinose) ontstaat nooit laevulan. 
b Cellulan wordt door zwavelzuur en jodium niet blauw gekleurd, ook niet na 
voorafgaande behandeling met kali, 
