435 
Het lioofdresultaat van liet voorgaande is, dat bij de bescli reven 
|)roef, het aantal Azo tob acte )'-ko\oinén, ook wanneer zij nog niet 
bruin gekleurd zijn, of zich in het geheel niet zullen kleuren, ge- 
tnakkelijk geteld kan worden, en daarmede dus het aantal kiemen 
dezer soort per eiVP grond kan worden bepaald. Nadat dit met 
grondmonsters van verschillende afkomst was gedaan bleek, dat 
het aantal kiemen een goede maat is voor de beooideeling van de 
vruchtbaarheid: hoe meer Azotobncter per cM* des te vruchtbaarder 
de betrokken grondsoort, In stalmest zelf wordt Azotobacter echter 
niet gevonden, hetgeen te verwachten was op grond van het betrek- 
kelijk hooge gehalte aan ammoniumzoulen, te hoog om, bij de vrije 
concurrentie met de andere bakteriën, den groei van Azotobactec 
mogelijk te maken. 
In den grond van den tuin bij het Laboratorium te Delft werden 
gedurende verscheidene jaren, zoowel in den winter als in den zomer 
tusschen 100 en 200 He. -kiemen per 1 cIVP gevonden en daar waar 
de grond eenige jaren vroegei' sterk gemest was met stalmest zelfs 
ruim 300. De onderzochte grond was afkomstig van uifgebaggerde 
modder uit het kanaal en bij den tuinaanleg gekalkt. Omstreeks 
evenveel H^-.-kiemen werden gevonden in rijke weilanden bij Delft 
en in kleigrond aldaar. Omeljanski vond in het beroemde tschjernosom 
van de ükraiene ook veel Az. maar geeft geen tellingen op. 
Zandige humusrijke duingrond, ontleend aan begi'aasde plaatsen 
in de duinen te ’s Gravesande en te Scheveningen was Azotobacter- 
vrij. Daarentegen werden 50 a JOO kiemen per 1 cM‘ zandgrond 
gevonden, wanneer deze afkomstig was van de met stalmest gemeste 
aardappel- of bollevelden uit genoemde alsmede uit de Haarlemsche 
duinen achtei’ Bloemendaal. 
In boschgrond, hei- en veengrond en in de loggevelden op zand- 
grond te Gorssel werd geen Azotobacter ckroöcoccum gevonden, 
evenmin wanneer de bepaling gedaan werd door de plaatmethode 
als bij uitzaaiing van grootere hoeveelheden grond in de knltuur- 
vloeistof boven beschreven. '-) 
Hetzelfde resultaat is verkregen met bladgrond te Gorssel, bestaande 
uit vergane bladeren van loofboomen of denneriaalden gemerigd met 
zand en allerlei onki-uid. In dit resultaat bracht de toevoeging van 
0 Er is echter nog een andere zeer kennelijke kleinere Azotohacter?,oov\.^ welke 
ik Az. spirillum noem, omdat de cellen uit korte, dikke, korrelige, sterk licht- 
brekende bewegelijke spirillen bestaan. Deze soort komt in vruchtbare en onvrucht- 
bare gronden voor en hoopt zich alleen op bij afwezigheid van gebonden stikstof 
in het voedsel, groeit echter in reinkuituur goed op bouillonagar, dat Az. chroö- 
coccum niet doet. Stikstofbinding kon daarmede nog niet worden aangetoond. 
