76 
aan Rutot voor België bestempeld met de namen van „dnnes 
internes” en sable a Cardinm. 
Toch is de vorming op Goeree een andere dan Massart aanneemt; iiit 
archeologische vondsten onder de zandlagen aangetroffen, bleek dat deze 
later dan ± 200 na Christus ") daar ter plaatse moeten zijn afgezeten 
waarschijnlijk is hun vorming een aeolische uit meer westwaarts gelegen 
en nitgeloogde oudere duinen, op een manier als door Jeswiet l.c. voor 
gronden benoorden de Maas is betoogd. Hun kalkgehalte blijkt dan 
ook tot vrij groote diepte ± 1 M. nog niet toe te nemen, bedraagt 
dan nog slechts 0.018 “/o CaCO, in T Land van Diepenhorst. Nader 
wil ik te dezer plaatse hier niet op ingaan en omtrent den bodem 
nog slechts vermelden, dat het kalkgehalte in het Oude Land van 
Diepenhorst het geringst is, minder dan 0.02 “/o *)> West- en 
Middelduinen iets hooger ± 0,1 7o e® zeezijde stijgend tot 
± 1 7o- Terwijl nu het geheele gebied der binnenduinen zandbodem 
is en een psammitische flora bezit in den zin van Drude, bestaat 
er een belangrijk verschil tusschen den plantengroei van de weiden 
van het Land van Diepenhorst eenerzijds en dien van de meent- 
weiden der West- en Middelduinen anderzijds. In de eerste vinden 
we overal Sarotharnnus vulgaris, hier en daar Calluna vulgaris en 
Erica telralix, in de tweede ontbreken steeds alle drie. Aan afge- 
graasd worden, of aan meer of minder bemesting door het weidende 
vee is dit niet toe te schrijven, daar deze omstandigheden in beide 
terreinen gelijk zijn; het ligt dus voor de hand dit verschil in flora 
in verband te brengen, met den meerderen of minderen kalkrijkdom 
van den bodem, daar zoowel de brem als struik- en dophei als kalk- 
mijdende planten worden beschouwd. 
Het vraagstuk der kalkmijdende en kalkminnende planten 
is ingewikkeld en nog volstrekt niet opgelost; het heeft dan ook 
aanleiding gegeven tot een uitgebreide literatuur, waarvan hier 
slechts de hoofdzaken genoemd kunnen worden. Ons geval biedt 
echter het voordeel, dat enkele factoren, die anders een groote 
rol spelen, hier zonder bezwaar te elimineeren zijn. In het 
bijzonder heeft dit betrekking op de phjsische factoren, als bodem- 
structuur, korrelgrootte en in verband daarmee waterhoudend heid 
van den bodem en vatbaarheid voor verwarming door zonbestraling. 
h A. Rutot, Bulletin de la société de geologie, paleontologie et d’hydrologie 1906. 
®) Prof. Holwerda was zoo welwillend mij den ouderdom der gevonden voor- 
werpen op te geven. 
De methode der Ga-bepaling, was dezelfde als die gebruikt door Jeswiet l.c. 
Bepaald werd daarbij slechts ’t gehalte der gemakkelijk aantastbare Ca-verbindingen, 
dus van die, welke voor de plantenvoeding van beteekenis zijn. 
