Zoeken wij de som van alle 50 afwijkingen (afgezien van hunne 
teekens) die deze gevallen vertoonen t. o. v. hun eigen gemiddelde : 
0,0472 + (21 X 0,00015) + 0,0547 — (29 X 0,00015) = 0,1007, 
dan blijkt, dat gemiddeld voor één geval de afwijking van dat ge- 
0,1007 ^ ^ o 
middelde = 0,002 A was. 
50 
Deed men nu uit de groep eens een niet stelselmatige keuze van 
26 gevallen, dan ‘zou het arithmetisch gemiddelde daarvan slechts 
een gemiddelde afwijking 
0,002 
Ï7 = ± — = ± 0,0004 A 
1 ^ 26—1 
doen verwachten, waaraan beantwoordt een afwijking : 
r= 0,8453 0,00034 A. 
Wij kozen echter 26 lijnen met begeleider aan den rooden kant 
en vonden — (0,0017 — 0,00015) = — 0,00155 A ; bovendien 24 
lijnen met begeleider aan den vioIeUen kant en vonden -{- 0,0015 
-j- 0,00015 = -}■ 0,00165 A als gemiddelde afwijking. 
Voor beide rubrieken blijken dus de afwijkingen van het gemiddel- 
de ongeveer 4,6 maal grooter te zijn dan de waarschijnlijke af- 
wijking r bij toevallige keuze zou zijn geweest. 
Nu is de kans, dat een afwijking gelegen is tusschen — 4,6 r 
en -f- 4,6 r, gegeven door 
2 
\/ jt 
4,6p 
(waarin Q = hr = 0,477), 
o 
en de waarde dezer integraal is 0,998 * *). Voor de kans dat, 
door toeval, de gemiddelde afwijking buiten die grenzen gelegen zou 
zijn, blijft slechts 0,002 over. 
Met een waarschijnlijkheid van 500 tegen 1 volgt derhalve uit 
de waarnemingen van Aoams, dat de wederzijdsche invloed van 
Fraunhoferlijnen inderdaad bestaat. Een analoge bewerking, toegepast 
op de rand-centrum verschuivingen door Evershed en Royds gemeten ^), 
heeft ons tot hetzelfde resultaat geleid. 
Intusschen behoort nu nog overwogen te worden of wellicht die 
wederzijdsche invloed het gevolg zou kunnen zijn van stelselmatige 
fouten in de heoordeeling der plaats van een lijn wanneer zich een 
andere lijn in de nabijheid bevindt. 
h Chauvenet, Spherical and practical astronomy. Vol. 11, Table IX A. 
*) Evershed en Royds, Kodaikanal Buil. 39. 
