116 
«en der lijnen in liet spectrum in drie groepen verdeeld en voor 
elke groep de gemiddelde waarde der verschuiving bepaald. 
Deze drie waai-den S zijn in de figuur op blz. 111 voorgesteld 
door krnisblokjes. De daar tnsschendoor gelegde blokjeslijn C toont 
ons boe ongeveer de roodverscbuivingen zonnecentrnm-liclitboog met 
de golflengte verloopen ; zij blijft beneden de lijn der rand-centrum ^ 
verplaatsingen. 
De vraag is nn of met deze waarnemingsresultaten in overeen- 
stemming te brengen is bet bestaan van de gravitatieverscbuiving die 
voortvloeit uit de algemeene relativiteitstbeorie. Haar berekend be- 
drag is in de tabel aangeduid door S' en in de figuur door de 
dubbellijn G. 
Nu geven de ordinaten van G de gravitatieverscbuivingen der 
kernen van de Fraunboferlijnen ten opzichte van de plaatsen der 
aardscbe lijnen. Nemen wij in aanmerking dat de Fraunboferlijnen 
zelve dispersielijnen zijn en dus gemiddeld naar rood verscboven 
teil opzichte van bare kernlijnen, dan zouden de totale roodver- 
scbuivingen der Fraunboferlijnen t. o. v. de aardscbe lijnen zich 
moeten groepeeren om gemiddelde waarden van 0,008 0,004 = 
0,012 A bij X 4000, tof 0,012 4-0,006 = 0,018 A bij A 6000 (zie de 
stippellijn boven in de figuur). 
O 
Deze bedragen zijn gemiddeld ongeveer 0,010 A grooter dan de 
werkelijk waargenomene — een verschil, veel te groot om aan 
toevallige fouten te kunnen worden toegeschreven. 
Het is natuurlijk denkbaar — alhoewel niet waarschijnlijk — dat 
er een thans nog geheel onbekende oorzaak voor vw/e^verschuiving 
van Fraunboferlijnen gevonden zal worden, die de gravitatieverschui- 
ving juist opheft. Ook moet men de mogelijkheid in het oog houden 
dat de lichtbooglijnen ons nog niet nauwkeurig genoeg de aardscbe 
eigen-frequenties hebben doen kennen, doch zullen blijken stelsel- 
O 
matig ongeveer 0.01 A naar rood verschoven te zijn. 
Maar indien wij ons bepalen tot de gegevens waarover men tot 
beden beschikt, moeten wij tot bet besluit komen, dat de gravitatie- 
verschuiving niet bestaat. 
Aan Dr. M. Minnakht en Mej. C. E. Blkeker betuigen wij onzen 
dank voor hunne medewerking bij bet beoordeelen en bewerken 
der gegevens. 
Helioi)hysisch Observatorium. 
Utrecht, Mei 1920. 
