146 
nauw verbonden met de bovengenoemde tertiaire terreinen is nog 
een olieterrein in den Oost-Indischen archipel, dat buiten het Neder- 
landsche gebied ligt. Het is het tertiaire terrein in Britsch Noord- 
Borneo en Serawak langs de kust van de Chineesche Zee. 
De laatste terreinen /iUllen hier buiten beschouwing blijven en er 
blijven dus alleen over die van Oost-Borneo, Sumatra en Java. 
I. Oost-Borneo. 
De geosynclinale strook G ligt aan en langs de oostkust van 
Borneo, grenzend aan de straat van Makasser. Het continentale 
of primaire denudatiegebied L is Borneo, de zee Z is de straat 
van Makasser en daartusschen ligt de tertiaire geosynclinale G, 
die thans geplooid en grootendeels verland is. De gedeelten 6r, en 
gaan geleidelijk in elkaar over. De zeewaarts gelegen strook 
G^ is rijker aan kalksteen dan de meer landwaarts gelegen strook 
(tj, zooals Kutten heeft aangetoond. In de strook 6r, heeft geen 
vulkanische werkzaamheid plaats gehad. De afzettingen in de 
geosynclinaal zijn volgens Kutten bij Balik Papan ongeveer 6000 M. 
dik en omvatten het geheele Mioceen, misschien zelfs nog een deel 
van het Oligoceen en het Plioceen. Zoowel bruinkoollagen als petro- 
leurnbeddingen komen in deze geosynclinaal voor. Kutten leidde uit 
facieswijzigingen in de afzettingen af, dat de N. Z. kustlijn van 
Koetei reeds in het Oud-Mioceen aanwezig was en reeds toen de 
straat van Makasser was aangelegd. Het petroleumterrein van Oost- 
Borneo is dus van het begin tot het einde gevormd in een geosyn- 
clinaal, die lag tusschen Borneo, een deel van het Soendaland, als 
denudatiegebied en de straat van Makasser als diepe zee. Deze op- 
vatting wordt hier als een voorloopige aanvaard en er zij op gewe- 
zen, dat de geologische positie van Celebes ten opzichte van deze 
geosynclinaal en ten opzichte van de straat van Makasser hierbij 
onverklaard blijft. 
H. Sumatra en Java. 
De geosynclinale strook G, die de bekende petroleumvelden her- 
bergt (zie schets Fig. 2), ligt langs de noordoost- en oostkust van 
Sumatra en de noordkust van Java, grenzend aan de Java-zee en 
de Straat Malakka. Zij is van tertiairen, neogenen ouderdom en het 
gedeelte G^, dat op vele plaatsen petroleum en bruinkool bevat, is 
thans zwak geplooid en grootendeels tot land geworden. Hieraan 
sluit zich het gedeelte G^, die reeds in eenige groote plooien gelegd 
was, toen de strook G.^ der geosynclinaal nog steeds daalde en het 
proces van sedimentatie daar nog voortging. Het bergland van 
