Physiologie. — De Heer Einthoven biedt eene mededeeling aan 
van den Heer S. de Boek: „Kunstmatige en spontane rhyth- 
mewisselingen bij het onthloede kikkerhart” . 
(Mede aangeboden door den Heer Wertheim Salomonson). 
Wanneer we een kikkerhart ontbloeden en suspendeeren, kan 
daarna het rhjthme van de kamer tot halveering overgaan, een 
verschijnsel, dat we ook waarnemen bij intacten bloedsomloop na 
vergiftiging met veratrine, digitalis, antiarine of baryumchloride. 
De oorzaak hiervan is gelegen in het feit, dat onder deze omstan- 
digheden de duur van het refractaire stadium van de kamer toe- 
neemt. Deze toename van den duur van het refractaire stadium 
moeten we toeschrijven aan een verstoring van het metabole even- 
wicht, zoodat bij den aanvang van elke kamersystole de kamerspier 
nog niet weer volkomen gerestaureerd is. Datgene, wat dan nog 
als residu van het refractaire stadium aanwezig is, noemen we het 
residu refractaire stadium. Bij elke systole wordt hieraan toegevoegd 
als gevolg van de kamerspiercon tractie het periodische refractaire 
stadium. Wanneer derhalve het metabole evenwicht verstoord is, 
bestaat het totale refractaire stadium uit de beide hiervoor genoemde 
componenten. Het is duidelijk, dat de verstoring van het metabole 
evenwicht na vergiftiging met veratrine, digitalis, antiarine en barj- 
umchloride wordt veroorzaakt door een versterkten arbeid van de 
kamerspier. Na ontbloeding daarentegen ontstaat deze wanverhouding 
tengevolge van de gebrekkige anabole processen. 
Zoodra de duur van het refractaire stadium den duur van een 
sinusperiode overtreft, gaat het normale kamerrhythme over naar 
het gehalveerde. (Dit kan plotseling geschieden of meer allengs langs 
den weg der groepvorming) '). 
Voordat het gehalveerde kamerrhythme spontaan voor den dag 
komt, kunnen we kunstmatig het rhythme van de kamer doen hal- 
veeren. Dit moge uit de volgende beschouwing blijken. 
1) Wanneer de plotselinge en wanneer de meer langzame overgang tot stand 
komt, werd nader door mn uiteengezet (Archives Néerl. de Physiologie tome I 
(1917) pag- 534—538. 
