216 
slechts in dat eene bakje het voedsel te zoeken, en tilden zij de 
klepjes der andere bakjes zelden op. Buutendijk meent, dat de 
(vaste) plaats, welke het voerbakje inneemt te midden der andere, 
hierbij den doorslag geeft. Ik kan dit in hoofdzaak bevestigen. In 
een groote reeks proeven, met een sijs genomen, streefde ik er naar, 
alle andere kenmerken, welke het dier bij de keuze van het bakje 
konden leiden, weg te nemen. Ik bedekte daartoe de voorzijde der 
bakjes, en den bodem der kooi vóór de bakjes met kartonnen 
strooken, welke telkens vervangen werden. Schillen van gegeten 
zaadjes werden telkens nauwkeurig weggeveegd, de klepjes der 
bakjes, welke door het duwen met den snavel krassen konden krijgen, 
werden telkens door nieuwe vervangen. Niettegenstaande dit alles 
bleef de vogel, na eenmaal geleerd te hebben in een bepaald bakje 
zijn voedsel te vinden, bijna uitsluitend uit dat bepaalde bakje eten, 
en tilde hij zelden bij vergissing, een ander klepje op. Een geheel 
afdoende proef in verband met de onderstelling, dat de vogels door 
andere kenteekenen dan de vaste plaats van het voerbakje geleid 
worden, is de volgende. Toen de sijs goed geleerd had, het voedsel 
in een bepaald bakje te vinden, nam ik een tweede kooi, geheel 
aan die gelijk, waarin de proeven uitgevoerd werden. Deze kooi 
was geheel nieuw, en de sijs was er nooit in geweest. Daaraan liet 
ik vier nieuwe eetbakjes aanbrengen, geheel gelijk aan de vier, welke 
tot op dat oogenblik voor de proeven gediend hadden. De sijs had 
nooit uit deze bakjes gegeten. Er was ook nooit zaad in die bakjes 
geweest. Ik deed de sijs nu op verschillende dagen, telkens voor 
korten tijd, van kooi 1 in kooi 2 over. Er was in geen der bakjes 
zaad gedaan, om te vermijden, dat het dier het voedsel achter de 
gesloten klepjes soms ruiken kon. Het bleek nu, dat de vogel in 
deze nieuwe kooi in den beginne wat van streek was, rond vloog, 
en vaak in de nabijheid der etensbakjes kwam zonder echter een 
klepje op te tillen. Toen het wat gewend was bleek het, dat het 
dier, hoewel het duidelijk meer fouten maakte in de nieuwe kooi 
dan in de gewone leerkooi, toch soms dadelijk nadat het uit kooi 1 
in kooi 2 kwam, naar de etensbakjes toe vloog en het goede klepje 
optilde. 
Uit deze reeks proeven meende ik te mogen besluiten, dat de 
plaats, welke het voerbakje inneemt inderdaad van zeer groote 
beteekenis is bij de gewoontevorming. Toch had ik tevens den indruk 
gekregen, dat ook andere waarnemingen daar een rol bij spelen. 
Daarom besloot ik na te gaan, in hoeverre het mogelijk was, den 
vogels een gewoonte bij te brengen, door middel van een anderen 
waarnemingsfactor. 
