293 
uitwendige omstandigheden. Dit is niet het geval met het verdere 
verloop van de kromme. Dit verloop hangt af van de eigenschappen 
der buis waarin de kristallisatie plaats heeft en kan berekend wor- 
deji, wanneer men de noodige gegevens omtrent de kristalliseerende 
stof en de buis bezit ‘). 
Daar het van gewicht is bij iedere waarneming de juiste waarde 
van de temperatuur van de grens te bepalen, dient men zich reken- 
schap te geven van de bronnen van fouten, die bij de meting een 
rol kunnen spelen. 
De top van de geregistreerde kromme in Fig. 1 is scherp en 
maakt den indruk, dat traagheidsverschijnselen zelfs bij het snelste 
deel van het proces geen groote rol gespeeld hebben. Deze scherpte 
is echter schijn. Vergroot men de snelheid van de registreertrommel 
en verkleint men de gevoeligheid van den galvanometer, dan blijkt 
de top van de kromme min of meer afgerond te zijn, zooals men 
in Fig. 2 ziet. 
Deze afronding treedt in Fig. 1 niet op, omdat daar de schaal 
van de figuur in horizontale richting kleiner en in verticale richting 
grooter is dan in Fig. 1. De oorzaak van de afronding is gelegen 
in de eindige afmetingen van het thermoelement. 
Men kan door extrapolatie van de twee takken der kromme, 
zooals door de stippellijn in Fig. 2 is aangegeven, een ideale kromme 
teekenen, die het verloop van den uitslag van den galvanometer zou 
aangeven, wanneer het thermoelement oneindig klein en de galvano- 
meter oneindig snel was. Dat deze extrapolatie niet tot een veel 
hooger temperatuur kan voeren, dan in de figuur is geteekend, kan 
blijken uit de volgende overwegingen en experimenten *). 
1“. De traagheid van den galvanometer kan geen merkbare fout 
veroorzaken. De temperatuur verandert in zijn insteltijd (0.07 sec.) 
slechts met een zeer klein bedrag, zelfs op de oogenblikken van 
snelste stijging of daling. 
1) 1. c. 
2) Het meest overtuigend blijkt dit echter uit de overeenstemming tusschen de 
berekende en waargenomen temperatuur (zie p. 298j. 
