Scheiliunde. — De Heer Zeeman biedt, namens de Heeren A. Smits 
en J. Spuyman, een mededeeling aan: „De thermo-electrische 
bepaling van overgangspunten” . I. 
(Mede aangeboden door den Heer Hoogeweeff). 
In 1912 werd door middel van zéér tijdroovende dilatometrische 
bepalingen het overgangspunt van tetrogonaal in rhombisch tin 
bepaald. Kleine hoeveelheden kwik versnelden deze transformatie, 
doch brachten tevens een verlaging van het overgangspunt te weeg. 
Door extrapolatie op de kwikhoeveelheid = 0 werd als overgangs- 
temperatuur 200°. 5 gevonden, terwijl de daarop volgende proeven 
met zuiver tin, die veel bezwaren opleverden, tenslotte ± 202°. 8 
gaven ^). Ofschoon gebleken is, dat ook in andere gevallen kwik een 
katalysator is voor den overgang van de eene metaal modificatie in 
de andere, zoodat dit middel dikwijls met succes zal kunnen worden 
toegepast, leek het zéér gewenscht te zoeken naar een andere betrouw- 
bare en snellere methode. 
Dat thermo-elementen alleen bruikbaar zijn over een temperatuur- 
traject, waar binnen geen overgangspunten der gebruikte metalen 
voorkomen, is bekend en evenzoo is vroeger uit een discontinuïteit 
van de verandering van de electromotorische kracht met de tempe- 
ratuur reeds tot het bestaan van een overgangspunt besloten. 
Zoo werd o.a. bij het onderzoek van de thermo-elementen Nikkel-Ko- 
per^)en Nikkel-Lood een discontinuïteit gevonden tusschen 350° en 
360°, welke op een overgangspunt van Nikkel wijst, waarmede de 
studie van de magnetische en mechanische eigenschappen en ook het 
onderzoek \"an de lengteverandering, door Janecke * *) verricht, in over- 
eenstemming zijn. Bridgman ®) onderzocht verder de thermo-electrische 
kracht van thermo-elementen onder druk en zoo kunnen wij dus 
zeggen, dat het thermo-element reeds meerdere malen is gebruikt 
om een overgangspunt op te sporen. 
Dat men echter bij rationeele toepassing in de thermo-electrische 
methode, zoowel om bare nauwkeurigheid als snelheid een methode 
bij uitnemendheid heeft om overgangspunten bij metalen op te sporen, 
dit was nog niet bekend. 
b Smits en de Leeuw, Kon. Akad. v. Wet 26 Oct. 1912. 661. 
b Harrison, Phil. mag. 3 , 192, 1902 ; Wiener Z. f. anorg. Chem. 83 , 310 (1913). 
*) Proc. Roy. Soc. Edinburg, 8, 182 (1872—1873). 
b Z. f. Electr. Chem. 9 (1919). 
®) Proc. Amer. Acad. 53, 269 (1918). 
