344 
gedeelte van de staaf dat zich binnen de solenoïde bevindt, beurtelings 
naar links en rechts te buigen, onder het optreden van het karakteris- 
tieke ijzer-geruisch opgeheven worden. Maar daarna blijft bij voort- 
gezet heen en weer buigen het karakteristieke geruisch hoorbaar, 
ofschoon iets zwakker. Ook een versch uitgegloeide draad die niet 
vooraf is gemagnetiseerd, vertoont dit laatste verschijnsel. Men kan 
dit buigen naar willekeur herhalen, steeds treedt het geruisch met 
dezelfde sterkte op. Deze proef komt ons voor een bewijs te leveren 
voor de, in de theorie van Weiss onderstelde, spontane magnetisatie van 
ijzerkristallen. Wel was het aardveld nog aanwezig, maar een zwakke 
gelijkstroom door de spoel verandert niets aan het verschijnsel. Men 
kan zich een verklaring denken van dit verschijnsel op de volgende 
manier: door het buigen worden de onderlinge standen van de 
spontaan gemagnetiseerde kristallen gewijzigd, waarbij telkens andere’ 
stabielere tusschen-evenwichtstoestanden mogelijk zijn wanneer groepen 
van kristallen omgemagnetiseerd worden, wat dan ook plaats grijpt ; 
bij het terugbuigen treedt hetzelfde verschijnsel op. 
Kobalt werd vervolgens onderzocht. Dit materiaal was slechts 
beschikbaar in den vortn van kubi van ongeveer 9 rn.m. ribben. 
Tien van deze kubi vrij achter elkaar geplaatst en door dun papier 
tezamen gehouden vormden een staafje dat in zijn geheel door den 
gebruikten magneet kon worden opgetild. De totale inductie was dus 
van dezelfde grootte-orde als bij het ijzer, ondanks de luchtafscheidingen 
tusschen de afzonderlijke kubi. Resultaat : kobalt vertoont een geruisch 
van denzelfden aartf als ijzer, alleen met kleinere intensiteit. Bij 
ijzer is het verschijnsel ook zonder versterker nog goed waarneembaar, 
met kobalt nog juist hoorbaar. 
Anders gedroeg zich nikkel. Hierbij hoort men duidelijk, zelfs zonder 
versterker, meer op zich zelf staande tikken. Met een drievoudigen 
triode-verstei’ker zijn deze tikken zeer luid en doen sterk aan explosies 
denken. De graad van zuiverheid van het gebruikte nikkel is niet 
met zekerheid bekend. Mogelijk hebben kleine verontreinigingen 
invloed op het verschijnsel. 
Electrolytisch ijzer vertoont het karakteristiek week-ijzer-geruisch, 
doch aanmerkelijk zachter. 
Het maximum van geluidsintensiteit werd verkregen bij een 1,98 
m.m. dikke nikkel-stalen staaf. Met een drievoudigen triode-verster- 
ker is het geluid dat bij de magnetisatie van nikkelstaal optreedt 
met de telephoonen aan het oor bijna niet verdraagbaar, en met de 
telephoonen op tafel gelegd was het goed hoorbaar overal in een zaal 
van 7x7 meter, en zelfs daarbuiten. Bij het magnetiseeren van dit 
materiaal hoort men in de telephoonen een groot aantal dicht op elkaar 
