Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt een mededeeling aan van 
den Heer H. A. Kramers: ,,Over de toepassing rnji Einstein’s 
gravitatietheorie op een stationair zioaarteveld” . II. 
(Mede aangeboden door den Heer Ehrenfest). 
^ 3. Invloed van een stationair zwaarteveld op de beweging 
van een vast lichaam om zijn zwaartepunt. 
Na in de vorige ^ een voorbeeld gegeven te hebben van het 
optreden van den rotatie-vector zullen we in deze ^ direct aansluiten 
bij het in § 1 besprokene, en de noodzakelijke voorbereiding geven 
voor de behandeling van het in § 4 te bespreken probleem van den 
invloed van het zwaarteveld van de zon op de praecessie van de 
aardas. 
Wanneer wij in het volgende over een vast lichaam spreken, 
kunnen we daarmee slechts bedoelen een lichaam dat practisch 
gesproken vast is en dat zich op de uit de klassieke mechanica 
bekende, door 6 vrijheidsgraden gekarakteriseerde wijze, kan be- 
wegen zonder vormveranderingen en zonder dat er enorm hooge 
spanningen optreden. We moeten dus aannemen dat de uitgebreid- 
heid van het lichaam zoo gering is dat de ,, meetkunde” binnen in 
het lichaam, die bepaald wordt door de grootheden < 7 ^., en hunne 
afgeleiden, onmerkbaar weinig van de Euclidische afwijkt, en dat 
de relatieve snelheden die bij de beweging de verschillende deelen 
van het lichaam ten opzichte van elkaar bezitten zeer klein zijn 
vergeleken bij de lichtsnelheid. Voor een dergelijk vast lichaam is 
het mogelijk direkt de waarden van de componenten van den energie- 
lensor der materie met zeer grooten graad van benadering aan te 
geven. Voeren we namelijk een zoodanig coördinatensysteem in dat 
in ieder punt van het lichaam het lijnelement slechts uiterst weinig 
van ds' = dxj — dxj — dx^ — dx^ afwijkt, iets wat volgens boven- 
staande veronderstellingen steeds mogelijk is, en noemen we v een 
klein getal van dezelfde orde van grootte als de snelheid ^ ^ 
dx, 
van 
de deelen van het lichaam, dan géldt met verwaarloozïng van termen 
die relatief van de orde v* zijn 
