429 
meer dezelfde positie had als te voren, maar gedraaid was om een 
a 
kleinen hoek ter grootte van . Prof. Schouten wees er op dat 
hiermee kon samenhangen een mogelijke praecessie van de aardas 
t.o.v. de vaste sterren ; in een naschrift wees Pi'of. de Sitter er dan 
verder op dat het best kon wezen dat tengevolge van een compen- 
satie een dergelijke praecessie in het geheel niet aanwezig was. 
Nu rest ons nog na te gaan welken invloed het eigen zwaarteveld 
van de aarde op hare beweging kan hebben. Volgens het in de 
vorige ^ bes()rokene mag men principieel verwachten dat deze invloed 
storingen zal teweegbrengen, zoowel in de baan der aaide als in 
haar beweging om het zwaartepunt, ten bedrage van kleine groot- 
heden evenredig aan de massa A/a der aarde. Hoe de invloed op 
de baan zal zijn in eerste benadering weten we reeds uit de resul- 
taten der klassieke mechanica: de zon staat niet stil maar beschrijft 
om het gemeenschappelijk zwaartepunt O van zon en aarde een 
baan gelijkvormig aan die van de aarde, zoodanig dat de afstand 
tot O steeds gelijk is aan den afstand van de aarde tot O vermenig- 
vuldigd met — . Aannemende dat de baan van de aarde wederom 
een cirkel is zal nog steeds het product van het quadraat der hoek- 
snelheid to met de derde macht van den afstand aarde-zon een con- 
stante waarde hebben, doch deze waarde is niet meer gelijk aan 
:) 
72 maar aan “/2 (1 -hirF I ~ ^ + AIz). Voert men wederom een 
met de hoeksnelheid cu roteerend coördinaten systeem in t.o.v. het- 
welk het zwaartepunt der aarde rust dan zal het zwaarteveld in 
deze roteerende coördinaten wederom stationair zijn (als we afzien 
van de beweging van de aarde om zijn zwaartepunt), doch de afstand 
van de aarde tot O behoorende bij deze hoeksnelheid is niet meer 
dezelfde als toen we de aard massa verwaarloosden, doch kleiner, in 
plaatsing van het punt waar het zwaartepunt der aarde in rust kan 
verkeeren, die een gevolg is van het eigen zwaarteveld der aarde, 
en die evenredig is met de aardmassa; zulk een verplaatsing hadden 
we volgens de beschouwingen op blz. 425 te verwachten. 
Voortgaande moeten we de mogelijkheid onder oogen zien dat ook 
de absolute waarde van den rotalie-veclor ter plaatse waar de aarde 
zich bevindt niet meer precies gelijk is aan co maar b.v. geschreven 
kan worden in den vorm to , waar k een nummerieke 
28 * 
