530 
§ 3. Voor de sterdichtheid zijn de volgende bronnen gebruikt; 
a. De ,,Bonner Diirchmusternng” tot de stergrootten 6,5, 8.0 en 9.0 
incl. (het totale aantal tot 9.5 was wegens de veranderlijkheid en 
onzekerheid van de grenshelderheid niet bruikbaar). De normale 
dichtheid N„i werd aan de lijsten in ,, Groningen Publications 18” ont- 
leend; het argument, de grenshelderheid naar de schaal van Groningen 
18, werd, volgens Seeugbr, afhankelijk genomen van de sterdicht- 
heid, en voor de laagste grens nog met -|-0,li gecorrigeerd^), dus 
6,56-0,023 (D— 0,7); 8,12 — 0,068 (D— 0,7) ; 9,36— 0,246 (D— 0,7). 
Gemiddeld zijn deze grenzen in photometrische schaal 6,6, 8.1 en 9.4. 
h. Van de ,,Selected Areas” van Kapteyn vallen er twee, Nr. 47 
en 48, in dit gebied ; Nr. 48 ligt dichter bij het centrum, maar 
volgens de kaart van Dyson en Melottb juist buiten een gebied met 
sterke absorptie; Nr. 47, hoewel verder verwijderd, valt juist in 
het donkere veld Z.W. van S Persei. In de ,,Durchmusterung of 
selected Areas” werden de aantallen sterren tot 12.0, 13.0, 14.0, 
15.0, en op Area 47 ook tot 16.0 geteld (zwakste sterren 15.96 
resp. 16.49). 
c. Aan de kaart van Dyson en Melotte kon voor elke plaats in 
het gebied van 3'' tot 5^30'" en -j- 20° tot 35° de sterdichtheid 
per 100 kwadraatminuten op de Fkanklin-Adams platen ontleend 
worden, reeds gereduceerd op een gemeenschappelijk systeem. Omtrent 
de grenshelderheid, waarvoor deze dichtheden gelden, zeggen de 
auteurs : ,,The limiting magnitude is not acciirately fixed, but may 
be taken at abont 15.8, and should be within 0'",25 of this figure” * *). 
Ik heb getracht deze opgave te controleeren door gebruik temaken 
van de drie , .Selected Areas” (47, 48, 49) die in dit gebied voor- 
komen. Daartoe werd de log N' voor deze plaatsen, uit de kaart 
van D. en M. afgeleid, vergeleken met die van Kapteyn voor 
?7i = 13, 14, 15, (en 16) en daaruit door interpolatie of extrapolatie 
van de afwijkingen van de normale log JV de grenshelderheid afge- 
leid. De aldus gevonden waarden zijn 16.02, 15.83 en 15.90; hun 
gemiddelde 15.9 is aangenomen. Overigens geeft een fout van 0,1 
in deze waarde slechts een fout van 0,03 in de log AT. 
d. De gegevens van de fotografische hemelkaart zijn hier in het 
algemeen niet te gebruiken ; de groote toevallige ongelijkheid van 
de grenshelderheid der afzonderlijke platen belet wel niet om ge- 
middelde dichtheden en een gemiddelde grenshelderheid te bepalen, 
b Zie daarvoor A. Pannekoek, Onderzoekingen omtrent de bouw van den Melk- 
weg. Zittingsverslagen K. A. v. Wet. Juni 1910, biz. 258. 
2) Annals of Harvard College Observatory. Vol. Cl- 
*) 1. c. pag. 4. 
