545 
De totale impuls van alle werveling tezamen op een bepaald oogen- 
blik is gelijk aan de tijdsintegraal van W : 
I (0 = Ci ki — Q Si \ ; 
de impuls is te berekenen uit de produkten ; 
(cirkulatie) . (oppervlak) 
der afzonderlijke werveldraden. 
Een gedeelte van dezen impuls is terug te krijgen wanneer men 
het lichaam remt; n.1. het gedeelte dat de klassieke hydrodynamika 
levert, en dat voor te stellen is door : 
(,, schijnbare massa”) . (snelheid van het lichaam). 
Van de rest is vaak een klein gedeelte terug te krijgen; het 
grootste deel is echter verloren. ') 
Heeft men te doen met een ideale vloeistof (absoluut zonder 
wrijving), dan kan men deze wijze van beschouwing ook nog toe- 
passen, mits men zegt dat de werveling steeds in een oneindig dunne 
laag op het oppervlak van het lichaam blijft zitten. Ze diffundeert 
niet en wordt ook niet weggespoeld. De impuls zit dus steeds in 
deze laag, en heeft de grootte : 
(,, schijnbare massa”) . (snelheid van het lichaam) ; 
dit bedrag is geheel terug te krijgen wanneer men het lichaam remt. 
Om een ,,niet-omkeerbai‘en” weerstand te krijgen, m. a. w. om 
impuls aan de vloeistof te geven die men niet terug kan krijgen, 
moet de wervelbeweging buiten deze laag treden, er moet dus diffusie 
van werveling zijn, al is deze nog zoo klein. 
b O. Reynolds vermeldt de volgende eenvoudige proef (Scientific Papers 1, p. 188), 
die gemakkelijk te herhalen is: een lichaam dat zich in een vloeistof beweegt wordt 
plotseling stil gehouden ; laat men het nu vlak daarna weer los, dan gaat het nog 
een korten afstand in de oorspronkèlijke richting voort. De strooming in de vloeistof 
na het remmen aanwezig heeft dus op het lichaam nog een kracht in voorwaartschen 
zin uitgeoefend, en heeft impuls teruggegeven aan het lichaam. 
