561 
verschijnselen bij de meest intensieve vlekken zeker was uitgesiuten, 
kon bewezen worden, dat zulk eene selectieve verbleeking van een 
aantal vlekken ten opzichte deroverige werkelijk plaatsgreep, wanneer 
de stralen gedwongen waren om dikkere lagen van het kristal te 
passeeren. Die selectieve absorptie is dus zeker voor een deel verant- 
woordelijk voor de abnormale relatieve gradatie in de intensiteit der 
vlekken van he! samengestelde beeld, zooals die voor den dag komt 
bij vergelijking met die in de tilrn-combinatie. Maar daarbij is óók 
nog een tweede factor in het oog te vatten, nl. de sterke 
sluiering, welke de origineele foto’s van de mica-stapels alle ver- 
toonen ; eene sluiering, die in de oorspronkelijke foto’s óók het 
onzichtbaar worderi van de buitenste kransen van zeer flauwe vlek- 
ken in het beeld eener enkele lamel ten gevolge heeft, omdat de 
ontwikkeling der platen niet lang genoeg kon worden voortgezet, 
en die aldus mede de schuld is van het misleidend aspect dier 
samengestelde beelden, waardoor zij van eene directe superpositie der 
afzonderlijke lamellen-beelden principieel vei'schillend scherien. Dat 
nevens dit alles, ook het gebruik der stereografische projectie’s, in 
plaats van de film-beelden zelve, vroeger tot het thans onjuist gebleken 
besluit gevoerd heeft, is eigenlijk niet verwonderlijk: want in die 
stereografische projectie’s is toch de intensiteit der verschillende vlek- 
ken niet op grond van fotometrische bepalingen, maar op zuiver 
subjectieve wijze geschat geworden, waardoor bij vergelijking van 
verschillende stereografische beelden, eigenlijk onvergelijkbare inten- 
siteiten door den waarnemer tegen elkaar worden afgewogen. Deze 
omstandigheden verklaren, waarom het wezen van het samengestelde 
beeld, dat nu principieel toch eene superpositie blijkt te zijn van de 
afzonderlijke beelden der samenstellende lamellen, vroeger niet als 
zoodanig herkend werd. De sluiering der platen is onder die facto- 
ren echter waarschijnlijk gewichtiger dan de ongelijke verzwakkin- 
gen der vlekken door de selectieve absorptie. In elk geval is dus 
van een nieuw, bij de thans algemeen aanvaarde interpretatie dier dif- 
fraclie-verschijnselen onverklaarbaar schijnend fenomeen, geen sprake. 
Natuurkundige en Fysisch- Chemische Laboratoria 
der Rijks- üniversiteit. 
Groningen, October 1920. 
