672 
werking in de tweede kwartperiode belangrijk grooter is dan die 
welke in de eerste kwartperiode werd nitgeoefend. Dit feit werd 
i-eeds door Raylëigh op den voorgrond gesteld en vormt de basis 
van allo mededeelingen over dit onderwerp. Doeli tevens blijkt het 
dat tijdens de 3^^^’ kwartperiode, dus na stroomopening nog een 
krachtige aantrekking wordt nitgeoefend, die belangrijk grooter is 
dan die welke in de 4'^® kwartperiode de beweging van het anker 
tegenhoudt. En laat ik dadelijk hier bijvoegen, dat ook bij gewijzigde 
verhondingen van stroomsterkte, slingerduur enz. deze toestand steeds 
blijft bestaan. Wij mogen dus zeggen dat tijdens de geheele beweging 
van het anker naar den magneet toe de aantiekking belangrijk grooter 
is dan gedurende de geheele beweging in omgekeerden zin. Verder 
volgt hieruit ook onmiddellijk dat het door Rayëeigh voorgestelde 
middel om de werking van den otiderbreker te verbeteren door een 
phasevertraging voor de stroomsluiting ten opzichte van de anker- 
beweging in te voeren, van twijfelachtig nut zou zijn, ja ver- 
moedelijk zelfs nadeel zou veroorzaken. 
De vraag doet zich nu voor of wij het verloop van de curve der 
krachtlijnen verklaren kunnen. Voor het opstijgende deel der curve 
kunnen wij dat bevestigeti. Hier is liet mogelijk om zelfs met een 
zekere mate van nauwkeurigheid het verloop te berekenen. Wij 
nemen daartoe aan dat de zeltlnductie-coefficient van den stroomkring 
althans gedurende de sluitingsperiode constant is. Gebruik makende 
van de bekende formule van Helmholtz 
li 
E - - < 
/ r= — (J — e ) laat zich 
dan de stroomsterkte op ieder oogenblik berekenen. Kennen wij deze 
eenmaal, dan kau weder bij benadering het aantal krachtlijnen in 
het anker berekend worden, althans indieu wij aannemen, dat de 
magnetiseering gelijken tred houdt met de magnetiseerende kracht. 
Feitelijk toch is de magnetische weerstand in den magnetischen 
kring gevormd door electromagneet, anker en luchtweg overwegend 
te zoeken in den luchtweg. Bij de geringe magnetiseerende krachten 
is de permeabiliteit van het ijzer zoo groot dat deze benadering 
alleszins geoorloofd is. Nemen wij als toelichting het einde van de 
sluitingsperiode. Op dat oogenblik bedraagt de stroomsterkte volgens 
de formule l.i3 ampère, ni werkelijkheid 1.17 ampère zoodat de 
magnetomotoi’ische kraciit ü.4 X “iOO X 1-17 = 590 bedraagt. De 
luchtweg is 0,48 cm. lang, zoodat dus 590:0.48 = 1225 kracht- 
lijnen per cm’ daar door zoudeji gaan. Deze lijnen komen uit de 
polen die 0.7 cm’ doorsnede hebben. In het ijzer is dus de dichtheid 
hoogstens 1750 per cm’. Bij een dergelijke magnetiseering is de 
permeabiliteit van het ijzer p van de grootte orde van 3000, waaruit 
