Geologie. — De Heer G. A, F. Molengraaff biedt eeiie mededee- 
ling aan o\'er: ,,Mang(umknollen in. mesmoLs-che diepzee- 
af zettingen van N^edevlcindsck-Timov’ lïiet een voorloopige 
mededeeling van den Heer F. de Beaufort over: ,, Fossielen 
van cretaceischen ouderdom in die afzettingen” . 
Diepzee-afzettingen, die nagenoeg in alle opzicditen niet heden- 
daagsche diepzee-slib overeenkomen, zijn in de laatsie dertig jaren 
op vele eilanden van den Oost-lndischen Archipel '), en wel het 
meest op de eilanden Borneo, Rotti en Timor, aangei roffen Op 
BoiTieo zijn deze van mesozoischen, waarschijidijk prae-cretaceïschen 
ouderdom, op Rotti ten deele stellig van jurassischen en op Timor, 
zooals tot nu toe wei-d aatigenomen, van triadischen en van juras- 
sischen ouderdom. Zoowel roode kleischalie nu en dan met radiola- 
riën, het aequivalent der recente roode diepzeeklei, als kiezellei en 
hoornsteen met radiolariën, de zoogenaamde radiolariet, het aequi- 
valent van de recente radiolariën-slib, zijn van die eilanden beschre- 
ven en nemen een belangrijke plaats in onder de gesteenten, die hun 
bodem samenstellen. Ook mangaanknollen ontbreken in de mesozo- 
ische diepzee-afzettingen niet en hel bleek mogelijk aan te toonen, 
dat deze knollen talrijke radiolariën omsluiten en dan als ophoopingen 
van mangaan ontstaan zijn in radiolariën-hondende diepzeeslib. In 
twee punten xerschillen deze mangaanknollen, die gevonden werden 
vóór die, welke in deze inededeeling worden beschreven, \an die 
der recente diepzee-afzettingen. Zij verloonen namelijk niet, of 
althans niet duidelijk, een concentrisch-schaligen bouw en zij omsluiten 
geen fossiele overblijfselen. Recente mangaanknollen uit de diepzee 
daarentegen zijn in den regel duidelijk concentiisch-schalig gebouwd 
en bezitten als kern, waarom zij zijn afgezet, dikwijls fossiele over- 
blijfsels en wel het meest tanden van kraakbeenige visschen, vooral 
van haaien. Haaiejitanden werden door de Challenger-expeditie in 
de roode klei ook zonder mangaanomhulsels uit groote diepte her- 
h Zie Lit. H. A. Brouwer, 1, R. D. M. Verbeek, 12, en G. A. F. Molengraaff, 
7, 8, 9, 10 en 11. 
'Ó Deze zijn in de diepste gedeelten der mesozoische Tethys-geosynclinaal 
bezonken, waarschijnlijk, althans voor diepzee-afzettingen, betrekkelijk dicht 
bij land. 
44 
Verslagen der Afdeeling Natnnrk. Dl. XXJX. A®. 1920^21. 
