097 
§ 2. H bevat een veranderlijken parameter. 
Bevat H een parainetei' a, die óf een <*onstanle waaide kan be- 
zitten, zooals in het zooeven besclioiiwde ^eval, of langzaam kan 
veranderen '), dan zijn de grootheden c en tg niet meer constant, 
maar veranderlijk ; de ,, bewegingsvergelijkingen”, waaraan zij moeten 
voldoen, luiden *) : 
• _ óK . 
ÖC. ’ öc 
I I 
waarin : 
/d V . ^ 
'^“‘■‘ + (0;;'"} 
of, wanneer wij bij benadering stellen a = eonst., en door accenten 
de afgeleiden naar a voorstellen : 
; 4.= 
dt. \ da J d.> \drt J 
' - ^ 
a ^ V öa J 
(8') 
Daar de vergelijkingen weder den kanonischen vorm liebben, Inidt 
de ,.grondvergelijking” : 
ÖQ 
da 
4- ^ 
i=i 
Ö9 
a, 
= o . 
Hier mogen wij niet meer veronderstellen, dat ~ gelijk aan nul 
da 
is. .Wij hebben hier verder de volgende moeilijkheid. Gaan wij uit 
van een bepaalde rechte evenwijdig aan de ^,-as in de (c/, ti) ruimte 
— een bepaalde ,, stroomlijn” — en laten wij nu <f \arieeren, dan 
wordt, zooals de vei-gelijkingen (3) resp. (3‘) doen zien, de stroom- 
lijn verliroken. Laten wij nu a weder een constante waarde be- 
houden en nemen wij de punten bij elkaar, die op een rechte liggen, 
dan is q langs deze stroomlijn veranderlijk, daar zij punten van 
verschillenden oorsprong bevat. Op de nieuwe rechte is dus p niet 
meer stationnair maar van t^ explicite afhankelijk. 
Wij vormen *) het tijdgemiddelde van o, en noemen dit o, en het 
‘) Deze langzaamheid wordt reeds daardoor uitgedrukt, dat H slechts a 
maar niet het overeenkomstige moment bevat. 
'-) Akad. Amsterdam, l.c. 
■’) Voor de volgende beschouwing zie J. W. Gibbs. Statistical Mechanics. 
Chapter XIII. 
