Natuurkunde. — De Heei- Kamerlingh Onnes biedt aan Meded. 
N". hyb uil bel 1 iaboralorimn voor Natuurkunde en Physisebe 
Scbeikiinde der Veeartsenijkundige Hoogeseliool: W. H. Kersom : 
,,(}ver (Ie Coli(iesiekr<ichte,)i volgens \'.an dek Waat.s.” 
(Mede aangeboden door den Heer Kuenrn). 
§ 1. Inleiding. Debijr') beeft onlangs in eene belangrijke ver- 
bandeling over de cohaesiekracbten volgens van der Waaes er op 
gewezen, dat deze (iaardoor zouden kunnen wordeii verklaard dat 
een molecuul in bet veld van een naburig molecuul een geïnduceerd 
bipoolmoment verkrijgt en dan op grond \'an dit bipoolrnoment door 
bel indnceerende molecuul aangetrokken wordt. In bet bijzonder 
bescbouwde Debi.ie daarbij gassen, wiei‘ moleciden geen eigen bipool- 
moment bezitten, en nam bij aan dat bet veld dezer moleculen in 
eerste benadering als dat van een qnadrupool kan bescbonwd worden. 
Voor eene eerste orienteerende berekening werd daarbij afgezien van 
(Ie gemiddelde aantrekking, die die moleculen op grond van bun 
eigen qnadrupoolmoment reeds op elkander uitoefenen in aanmerking 
nemende dat nabui-ige moleculen elkander zoodanig zrdlen trachten 
te ricbten dat de gevallen waarin zij elkaar zullen aantiekken meer 
voorkomen dan die waarin zij elkaar zullen afstooten. Inderdaad zal 
dit, gelijk Debije ook reeds opmerkt, geoorloofd zijn bij voldoend 
booge temperatuur, daar dan deze gemiddelde aantrekking wegvalt 
omdat de warmtebeweging zicb dan tegen bet onderling ricbten der 
moleculen verzet. 
Daarentegen werd in Snppl. N“. van de Mededeelingen uit 
bet Natuurkundig Laboiatorium te Leiden^) aangetoond dat de 
moleculaire attractie in waterstof, althans voor zoover den tweeden 
viriaalcoefficient betreft, kan worden verklaard uit de omstandigheid 
dat die moleculen een quadrnpoolmoment bezitten, en werd daar van 
een bijdrage lot de attractie, die bet gevolg zon zijn van de be- 
wegelijkheid van de electronen in bet molecuul afgezien. 
In werkelijkheid zal men, gelijk Debije zeer juist opmerkt, ter 
berekening van de moleculaire attractie zoowel in bet oog moeten 
b P. Debije, Physik, Z.S. 21 (1920), p. 178. 
-) Deze Verslagen, Sept. 1915, p. 614. Zie ook W. H. Keesom en Mej. C. 
VAN Leeuwen, deze Verslagen Maart 1916, p. 1699. 
