Natuurkunde. — De Heer Ehrenfest doet eene mededeeling : 
„Opmerkingen over het paramagnetisme van vaste lichamen.” 
$ 1. Wij willen hier aantoonen, dat men de wet van Curie-Langevin 
voor de susceptibiliteit van vaste paramagnetisehe lichamen ook kan 
vinden op grond van eene eenigszins andere veronderstelling als die, 
welke door P. Weiss’), O. Stern’) en W. Lenz") (zie § 3) zijn 
besproken, namelijk op grond van de volgende veronderstelling: In 
een paramagnetisch lichaam zijn electronen aanwezig, die in be- 
paalde, praktisch vast georienteerde banen van het laagste quanta- 
getal rondloopen („rust-banen”) en wel met die bijzonderheid, dat 
— bij afwezigheid van een uitwendig magnetisch veld — geen 
merkbaar ener giev er schil bestaat tusschen een „rechts”- en een „links” 
rondloopen in zulk een baan. Nemen wij verder aan, dat bij aan- 
wezigheid van een uitwendig magnetisch veld H en een gegeven 
temperatuur T steeds de statistische verdeeling tusschen het „rechts” 
en „links” rondloopen in de rustbanen tot stand komt, die bij H 
en T hoort * *), dan volgt hieruit inderdaad de wet van (Jurie-Langevin 
(zie § 4) en zelfs ook nog met den juisten getalfactor 3in den noemer, 
voor het geval, dat wij te doen hebben met een kristal van kubische 
symmetrie of poeder van willekeurige kristalstructuur. 
§ 2. De theorie van Langevin verklaart, waarom de paramagne- 
tische gassen en de oplossingen van paramagnetisehe zouten voldoen 
b P. Weiss, G. R. 156 (1913) 1674. 
2 ) O. Stern. Z. f. Phys. 1 (1920) 147. 
*) W. Lenz. Phys. Zschr. 21 (1920) 613. 
4 ) Wordt de electronenbeweging door geenerlei quanta-voorwaarden beperkt en 
worden alle vrijheidsgraden aan de thermische statistiek onderworpen, dan moet 
het lichaam zich amagnetisch gedragen. Zie: H. A. Lorentz Vortr. kinet. Theorie 
der Mat. u. Elektr. p. 188. (Teubner 1914). H. J. van Leeuwen: Vraagstukken 
uit de elektronentheorie van het magnetisme p. 54. [Dissert. Leiden 1919]. De 
theorie van het paramagnetisme van Langevin neemt daarom aan, dat de Ampère- 
stroomen, die de elementair magneten vertegenwoordigen, ten opzichte van hun 
cyclische coördinaten aan de thermische statistiek zijn onttrokken. Zoo spoedig 
echter — zooals in ons geval, — in de statistiek ook quantavoorwaarden hun 
invloed doen gelden, bestaat er weder de mogelijkheid van een paramagnetisch 
gedrag, ook dan wanneer daarbij geen enkele vrijheidsgraad aan de thermische 
statistiek onttrokken blijft. Op deze omstandigheid werd ik bij gelegenheid van 
eene mondelinge discussie (1919) door N. Bohk opmerkzaam gemaakt. 
