794 
aan de wet van Curie; zij geeft hier, wanneer wij de kleinheid van 
a = 
HH 
rT 
( 1 ) 
in aanmerking nemen, 
Langevin : 
als grensgeval de betrekking van Curie- 
AY 
3 r T 
( 2 ) 
(X = 
molaire susceptibiliteit; N = getal van Avogadro; 
constante van Boltzmann ; p = ’t magnetisch moment van één enkel 
molecuul). 
De ondervinding leert echter, dat deze formule ook nog voor 
eenige vaste paramagnetische lichamen blijft gelden. In het bijzonder 
is voor het Gadolinium-sulfaat door Kamerlingh Onnes vastgesteld, 
dat het tot aan de laagste temperaturen, (Helium), die werden onder- 
zocht, streng de wet van Curie volgt. Volgens den gedachtegang 
van die afleiding zou men dat niet mogen verwachten. Want zij 
berust op de veronderstelling, dat de orienteering van de elementaire 
magneten uitsluitend beinvloed wordt 
a. door de warmtebeweging, 
h. door den richtenden invloed van het uitwendigemagnetische veld H. 
Bij vaste (kristallijne) lichamen zal men toch wel moeten aan- 
nemen, dat de orienteering van de elementair-magneten ook nog 
aan den invloed van krachten van andere soort mede onderworpen is. 
§ 3. Uit de opmerkingen van P. Weiss, O. Stern en W. Lenz 
volgt, dat men ook in ’t geval van zulke van de kristalstructuur 
afkomstige orienteerende krachten de betrekking van Curie-1 jANGevin 
vindt, wanneer men slechts aanneemt: 
1. De potentieele energie <P van deze krachten, die de as van 
een elementairmagneet parallel met een bepaalde richting E trachten 
te houden, is centrisch symmetrisch; d.w.z. zij is voor ieder tweetal 
tegengestelde orienteeringen even groot. 
2. Bij verandering van de temperatuur of van het magnetische 
veld komt ook werkelijk iedere keer die statistische verdeeling tot 
stand, welke volgens Boltzmann bij deze T, H en die centrisch- 
symmetrische <P behoort; d.w.z. het noodzakelijke omklappen van 
de elementair-magneten blijft bv. niet achterwege. (,,Pseudoevenwicht”). 
$ 4. Beschouwen wij nu een vast lichaam, dat electronen bevat, 
wier „rustbanen” aan de in § 1 genoemde eischen voldoen. Wij 
beschouwen één der electronen in het bijzonder. Laat het magnetisch 
moment van zijn ,,rustbaan” p bedragen, terwijl de projectie ervan 
