815 
van 40°, omdat men dan zeer dicht over den top van den verbinding 
Fe,Cl,12aq (smpt. 37°) en o vei; dien van FejCl^aq (smeltp. 32,5°) 
gaande, de grootste kans heeft, dat de homogene oplossing in die 
omgeving aanmerkelijke hydraat-concentraties zal bevatten. Immers 
bij hoogere temperaturen zullen de hydraten in den regel sterker 
dissocieeren en dus hun concentraties afnemen. 
De gevonden uitvloeitijden bij 40° zijn in de tabel op de vorige 
pag. vereenigd. 
Stellen wij deze uitkomsten grafisch voor, zooals in Fig. 1 is 
gedaan, dan krijgen wij een viscositeitskromme, die een zéér sterk 
uitgesproken maximum en minimum vertoont, liggend links en 
rechts van de samenstelling van het hydraat met 12aq. 
Deze eigenaardige gedaante van de viscositeits-kromme moet m.i. 
op de volgende wijze geïnterpreteerd worden. 
Wanneer zich in de oplossing geen hydraten vormden, zou de 
viscositeit van de oplossing met de Fe 2 Cl 8 -concentratie in voortdu- 
rend sterker mate toenemen, en ten slotte zouden zeer hooge waar- 
den optreden, omdat de viscositeit van onderkoeld vloeibaar Fe 3 Cl 6 
bij 40° wel buitengewoon groot zal zijn. 
Nu treedt hier bij b een afname van de viscositeit op, welke m. i. 
aan de toenemende hydraatconcentratie moet worden (oegeschreven. 
Was nu alleen het hydraat Fe 3 Cl 8 12 aq in oplossing bestaanbaar, 
dan was te verwachten, dat het minimum nabij de samenstelling 
van dit hydraat liggen zou. 
Nu gaat men echter bij 40° niet alleen over den top van de smeltlijn 
van Fe 2 Cl 6 12H 3 0, maar ook, zij het dan ook niet op zoo geiingen 
afstand, over dien van de smeltlijn van Fe 3 Cl 9 7 H 2 0. 
Bij de daling van b naar c zal dus ook een merkbare toename 
van de concentratie van het hydraat met 7 H,0 plaats grijpen en 
wanneer dit nu ook een viscositeitsvermindering veroorzaakt zal dit 
tot resultaat hebben, dat de viscosi teitslij n , die tengevolge van de 
toename der Fe 3 Cl B -concentratie ten slotte toch weer zal moeten 
stijgen een minimum vertoont, liggende rechts van de samenstelling 
van het hydraat met 12 aq. 
Nadat dit resultaat was verkregen en het plan was opgevat ook 
het stelsel H 3 0 — SO, te onderzoeken, omdat dit zich bijzonder daar- 
toe scheen te leenen bleek, dat Knietsch '), die dit stelsel in ver- 
schillende richtingen bestudeerde, ook een viscositei tslijn geeft, die 
veel overeenkomst vertoont met de hierboven besproken kromme en 
waaraan tot heden geen aandacht was geschonken. 
Deze omstandigheid bracht echter geen wijziging in ons plan, 
B Ber. 34, 4102 (1901). 
