Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt, namens den Heer H. A. 
Kramers, een Naschrift aan op zijne in bet Verslag van 
25 September 1920 gepubliceerde mededeeling. 
(Mede aangeboden door den Heer P. Ehrenfest). 
De Heer Fokker beeft mij er op opmerkzaam gemaakt dat bet 
resultaat van de berekening op blz. 19 onjuist door mij is geïnter- 
preteerd. Inderdaad, uit deze berekening volgt, volgens bet in $ 3 
besprokene, dat voor een waarnemer ter plaatse van de aarde de 
zon zicb met een boeksnelheid to beweegt t. o. v. een koördinaten- 
sj 7 steem waarin geen Coriolis-kracbten meer voorkomen, d. w. z. 
waarin de traagbeidswet van Gaeilei geldt. Hieruit volgt ecbter niet 
dat t. o. v. van dit koördinatensysfeem de vaste sterren in rust zijn, 
want de boeksnelbeid waarmee de zon, van de aarde uit gezien, 
t. o. v. de vaste sterren zicb beweegt is niet gelijk aan co maar een 
weinig grooter, ten gevolge van de omstandigheid dat de tijdmaat 
van den waarnemer op aarde niet dezelfde is als die van een waar- 
nemer die op oneindigen afstand van de zon in rust is, en de hoek- 
snelbeid van de zon t. o. v. de vaste sterren was gelijk aan co uit- 
gedrukt in de laatstgenoemde tijdsmaat. Voor de verhouding tus- 
schen de twee tijdmaten in kweslie vinden we met behulp van (28) 
(blz. 18) direkt: 
d'l Aarde 
dT 
a 
r 
— r* sin 1 A co 2 
I = 1 - 
3 a 
4 A 
Men komt dus tot bet besluit dat de gravitatietbeorie van Einstein 
wel degelijk een bijdrage tot de prsecessie van de aarde levert van 
den door Prof. Schouten aangegeven aard. Slechts is baar nume- 
rieke waarde niet die welke uit Prof. Schouten’s beschouwing volgde, 
3a 
maar anderhalf maal zoo groot, namelijk 2 jt ^ = 0,019" per jaar. 
De richting waarin deze praecessie plaats vindt is voortloopend. 
De conclusies op blz. 20 en 25 moeten dus in den zooeven ver- 
melden zin gewijzigd worden. De beschouwingen op blz. 21 — 25 
behouden ecbter uit den aard der zaak bare geldigheid. 
