Anatomie. — De Heer Boeke biedt, namens den Heer G. C. 
Heringa, eene mededeeling aan: ,, Ombredanne’s theorie van de 
, James vasculaires” en de anatomie van de canalis cruralis.” 
(Mede aangeboden door den Heer Bolk). 
Wanneer men, zooals toch op zeer rationeele gronden te doen 
gebruikelijk is, de spierfascies beschouwt als onder mechanische, 
door de omliggende spierindividuen uitgeoefende invloeden ontstane 
verdichtingen van los bindweefsel, dan heeft men daarmee een voor- 
stelling geleverd, die ons de ,,spierlogen” duidelijk en begrijpelijk 
voor oogen voert en daarmee ook voor de praktijk hare groote 
waarde heeft; en toch schijnt het, of met zeker recht de weten- 
schappelijke waarde van deze opvatting aanvechtbaar is, en of, tot 
recht begrip der zaak, meer dan de door de fascien ingesloten, door 
spieren opgevulde ruimten, deze bindweefselformaties zelf de aan- 
dacht verdienen. 
Gaarne zou ik den lezer willen verzoeken, zich voor een oogen - 
blik met mij een fascie voor te stellen als een dun laagje onge- 
differentieerd bindweefsel, dat aan weerszijden door een vliesje 
fibrillair bindweefsel begrensd is. We denken ons dan in dat mid- 
delste laagje een bloedvat verloopend, en we stellen verder, hierin 
dan ons aansluitend bij de publica opinio, dat de beide gladde 
vlakken aan dit bindweefselinterstitium a.h.w. daaraan gepolijst zijn 
door de mechanische werking van de omliggende spieren, of andere 
weefsels. Het stellen van dit hypothetische geval voert ons niet ver 
van de werkelijkheid ; want op een dergelijke wijze verloopen de 
vasa plantaria med. en lat. in de septa intermuseularia pedis; op 
een dergelijke wijze ligt de vena jugularis ext. iu de fascia super- 
ficialis colli, liggen de aa.meningeae en de sinus durae matris in 
het harde hersenvlies, de vena saphena magna in de fascia lata, de 
vasa epigastrica in de fascia transversalis '), en verloopen eindelijk 
tallooze zenuwen — noemen we slechts de n. cutaneus femoris late- 
ralis, de takken van de n. femoralis, de nervi superficiales colli — 
een eindweegs in de fascies alvorens ze voor hun eindiging de 
eigenlijke huid binnendringen. 
De reeks hier opgesomde voorbeelden, die zoo gemakkelijk met 
nog meer uit te breiden zou zijn, zou ons een vingerwijzing 
kunnen zijn in de richting van de vluchtig geschetste opvatting, 
!) Testut et Jacob, Traité d’Anat. topogr., pag. 45. 
55 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIX. A°. 1920/21. 
