853 
de bekkenfaseies komt dit b.v. daarin tot uiting, dat tegen den spie- 
rigen bekkenbodem een min. of meer glad begrensd bindweefsel- 
vlak, de z.g. spierfascie van de M. levator ani te beschrijven valt; 
dat evenwel de frontaaluhbreidingen, die geen druk ondervinden, 
in het subperitoneaie bindweefsel zonder scherpe afscheiding gelei- 
delijk vervagen. 
Het was dus de grondidee van Ombredanne’s gedachtengang, waar- 
mede ik aanving, en die hij aldus uit: . que les vaisseaux ne 
sont nulle part 1 i bres entres deux feuillets fibreux, ou entre un plan 
fibreux et nn plan périostique; si 1’on arrivé a les isoler, k les 
disséquer, comme on dit, c’est a 1’aide du tranchant d’un scalpel”... 
,,Nous avons dit, que nous ne croyons pas les vaisseaux inclus libres 
entre deux feuillets dans une gaine, mais plongés dans 1’épaisseur 
d’une lame: la formation de ces lames est la conséquence même de 
la fonction du tissu conjonctif. Ce tissu est essentiellement un tissu 
de remplissage, de soutien; mais il n’existe que la, oü il soutient 
quelque ehose” „Lorsque une artère s’épanouit en un éventail 
de branches, disposées dans une même plan, il constitue a cette 
artère et k ses branches une lame vasculaire, qui pourra s’infléchir, 
dont partiront des lames secondaires”. 
Het was een onderzoek met een geheel ander uitgangspunt, dat 
mij a. h. w. toevallig voerde in de richting van de mij uit Testut 
et Jacob oppervlakig bekende zienswijze van Ombredanne. Maar 
juist, omdat de resultaten van dat onderzoek mij dwongen in groote 
lijnen laatstgenoemden in zijn opvattingen te volgen, zou ik gaarne 
aan de mededeeling van die resultaten nog enkele theoretische over- 
wegingen willen laten voorafgaan. 
Er is in het jaar 1919 van de hand van Fransen te Leiden, een 
dissertatie verschenen, waarin de beteekenis van de fascies voor den 
bloedstroom in de venen met klem naar voren wordt gebracht. Zooals 
hij aantoont zijn ,,over de geheele lengte van de onderste extremi- 
teit formaties aanwezig, waarvan fascies in samenhang met spieren 
de voornaamste bestanddeelen vormen ; formaties, die de groote 
venen en arteriae voor dichtdrukken beschermen, en door haar ver- 
houding tot de omgeving zuigapparaten kunnen zijn, waardoor de 
veneuze bloedsomloop en de continue toevoer van arterieel bloed 
gewaarborgd, bevorderd wordt”. Zoowel uit theoretisch als uit praclisch 
oogpunt (de pathogenese en therapie der varices betreffend), moet 
aan de helder geschreven beschouwing van Fransen zonder twijfel 
groot gewicht worden toegekend, en naar 1 het mij voorkomt heeft 
hij in de boven geciteerde, aldus in haar algemeenheid geformuleerde 
conclusie dan ook den spijker op den kop getroffen. Toch meen 
55* 
