869 
van liet kauwapparaat, als geheel genomen, de Wadjak-Mensch 
alleen geëvenaard, niet overtroffen door Homo heidelbergensis. Zooals de 
Australiër, in den geheelen bouw van het skelet, 
naar liet betoog van Boule *), het diametraal tegen- 
gestelde type is van den Neandertaler, aldus, zeker 
in de onderkaak (vergelijke vooral de doorsneden 
der symphysen in nevenstaande figuur), Homo 
wadjakensis van Homo heidelbergensis. Maar deze 
hebben beiden van hun type het krachtigst bekende 
kauwapparaat, eerstgenoemde ook van het Homo 
sapiens- type. 
In tegenstelling met Homo heidelbergensis even- 
wel komen reductie-versclnjnselen aan de kronen van de molares bij 
Homo wadjakensis in niet geringer mate voor dan bij den recenten 
Mensch. Aan den tweeden en den derden molaris der bovenkaak van 
Wadjak II en vooral van Wadjak I zijn de achterste linguale knobbels 
bijzonder weinig ontwikkeld. In verband daarmede is de mesio-distale 
afmeting relatief klein, vooral aan m t van Wadjak I. Bij Wadjak II 
vertoont de kroon van m, aan de achterzijde, in het midden een klein 
accessorisch knobbeltje, dat eenigszins herinnert aan hetgeen door 
Emil Selenka van den Orangoetan beschreven is en in zeldzame 
gevallen ook bij den Mensch gevonden werd. 
De totale lengte van den caninus der bovenkaak van Wadjak II 
is, gemeten aan de RöNTGEN-opname, 29 mM. Mühlkeiter vond als 
maximum van alle levende rassen 37 mM. De lengte der wortels 
van den bovensten m l is, aldus gemeten, 14 mM., van ?n s 16 mM. 
en de afstand der wortelpunteh resp. 9 en 7.5 mM.; deze afstand 
bedraagt aan m t ongeveer 10 mM. In deze opzichten, evenals in de 
vertikale diepte der pulpaholten, die aan m l 1.5 mM., aan m t 
2.5 mM. bedraagt, sluit zich de fossiele vorm van Java weder bij 
de Australiërs aan en onderscheidt zich van Homo neandertalensis 
(en heidelbergensis ). 
De plooiing van het email is meer samengesteld dan bij Europeanen, 
doch niet in hooger mate dan ook bij Australiërs gevonden wordt. 
In de onderkaak van Wadjak II zijn de beide praemolares niet 
grooter en niet meer primitief van vorm dan in de reeds bekende 
fossiele mandibulae en die van de levende menschenrassen. De 
kronen der (losse) incisivi en caninus zijn, evenals die van den 
eersten praemolaris, grooter, van den tweeden praemolaris en van 
de molares daarentegen kleiner dan bij Homo heidelbergensis. De 
l ) L’Homme fossile de La Chapelle-aux-Saints, p. 231 — 234. Paris 1913. 
56* 
