870 
gezamenlijke lengte der twee achterste molares bij laatstgenoemde 
is 25 mM., bij Wadjak II 24 mM., terwijl de afstand van het 
incision tot den achterrand van m 1 bij Homo heidelbergensis 42 mM. 
en bij Wadjak II 47 m.M. bedraagt. De tandboogiengte bij den 
Heidelherg-Mensch 58 mM., was bij Wadjak II waarschijnlijk 60 mM. 
Bij den Wadjak-Menseh was het voorste, bij Homo heidelbergensis 
het achterste gedeelte van het gebit grooter. Bij laatstgenoemde zijn 
de maaltanden alle drie vijfknobbelig en is de kroon van den mid- 
delsten maaltand het grootst. Daarentegen is bij Wadjak II alleen 
de voorste molaris vijfknobbelig; deze is ook het grootst, de tweede 
en de derde molares zijn vierknobbelig en betrekkelijk aanmerkelijk 
kleiner; de middelste is de kleinste. In het fragment dat van de 
onderkaak van Wadjak I bewaard is (de rechter achterste helft van 
het corpus mandibulae en het onderste gedeelte van den ramus met 
den angulus, waarin de volledige m s en ?n 8 , benevens de grootste 
achterste helft van m,, met veel minder afgesleten kronen dan bij 
Wadjak II) heeft m, drie buccale en twee linguale knobbels; deze 
tandkroon is ook langer in mesio-distale richting, hoewel de kaak 
in haar geheel minder groot dan die van Wadjak II moet geweest 
zijn. Al die verschillen tussehen Homo toadjakensis en Homo heidel- 
bergensis staan wel in verband met een verschil in functie der 
maaltanden. 
Vijfknobbelige m, hebben gemiddeld drie van de vier Australiërs 
en een van de vier vertegenwoordigers van het Maleische ras; bij 
beide rassen is m t vijfknobbelig in gemiddeld twee van de drie 
individuen. Papoeas sluiten zich in dit opzicht meer bij de Maleiers 
aan dan bij de Australiërs. Bij Homo neandertalensis werden negen 
van de twaalf m, vijfknobbelig bevonden en bijna altijd vier- 
knobbelig (in tien van elf dier tanden); waarschijnlijk is de kroon 
van m s niet minder gereduceerd. De twee individuen van 
Homo ivadjakensis staan dus hierin naast Homo neandertalensis 
en zeker minder aan den primitieven kant dan gemiddeld 
de tegenwoordige Australiërs. Daarentegen zijn, zooals gezegd, de 
onderste molares van Homo heidelbergensis alle drie vijfknobbelig, 
vertoonen dus den meer primitieven toestand. Het schijnt evenwel, 
naar hetgeen bij de levende rassen wordt waargenomen, dat zoowel 
het aantal der knobbels als de grootte der tandkronen met de 
functie in verband staat. 
Eenige der belangrijkste vormeigenschappen van de bovenkaak 
en de onderkaak van Homo wadjakensis werden reeds in de eerste 
mededeeling beschreven en afgebeeld. Daaraan zij nu nog het volgende 
toegevoegd. 
