876 
Het bestaan van die versterkingen der onderkaak behoeven wij 
niet slechts als mechanisch doelmatig en noodzak-elijkje aanvaarden, 
wij kunnen zulk een aanbouw van beenzelfstandigheid ook beschouwen 
als bepaald gevolg van spierwerking, die — zooals door Aichei. 1 ) 
is aangetoond — , direct of indirect, trekspanning (,, Zug ”) en daar- 
mede physiologische prikkeling van het periost veroorzaakt. 
Wat verklaart dati verder het verschil in richting der kauwspieren, 
dat aldus oorzaak is van de twee onderkaakstypen ? Waarom is in 
het type vau Homo neandertalensis-heidelberyensis en de Apen de 
richting van den musculus masseter schuin van boven en buiten 
naar onder en binnen, in dat van Homo sapiens-iuadjakensis, daar- 
entegen, althans de resulteerende trekrichting der kauwspieren van 
boven en binnen naar onder en buiten? 
De verklaring ligt in de bepaalde functie van den masseter en de 
overige kauwspieren. Andere richting en ongelijke kracht van deze 
moet met andere en ongelijk sterke functie gepaaid gaan. Bij het 
laatstgenoemde type, dat van den tegen woordigen Mensch, is de 
musculus masseter betrekkelijk krachtiger, zijn de musculi ptery- 
goidei zwakker dan deze spieren waren bij het type van den 
Neanderlal-Mensch. De richting van den musculus pterygoideus internus 
is bij den tegenwoordigen Mensch zoodanig, dat hij in belangrijke 
mate de werking van den masseter versterkt, aldus helpend bij het 
omhoog trekken van de onderkaak, terwijl bij het Neandertal-type 
de meer dwarse richting van deze (bovendien sterker) spier, ten 
opzichte van den raraus, haar en den musculus pterygoideus externus 
meer, met den musculus temporalis, bij de maalbeweging liet werk- 
zaam zijn. Laatstgenoemde spier was bij Homo neand er talensis meer 
in de breedte (sagittale richting), minder in de hoogte (vertikale 
richting) ontwikkeld, hetgeen niet alleen uit den vorm van het 
oorsprongsvlak ’), maar ook uit de kortheid, doch aanzienlijke breedte 
van den processus coronoides en de ondiepte van de ineisura mandibulae 
kan worden afgeleid. Het achterste, bij de maalbeweging der onder- 
kaak werkzame gedeelte der spier was blijkbaar, in vergelijking met 
*) O. Aichel, Vorlaufige Mitteilung über Entstehung und Bedeutung der Augen- 
brauenwülste, zugleich ein Beitrag zur Abanderung der Knochenform durch physio- 
logische Reizung des Periostes. Anatomischer Anzeiger, Band 49 (1916), p. 497. 
2 ) Door M. Boule, l.c-, p. 43, beschreven van den schedel van La Chapelle* 
aux-Saints. Vergelijk ook: R. Virchow (Zeitschrift für Ethnologie. Berliner Gesell- 
schaft für Anthropologie, Ethnographie und Urgeschichte. 1872, p. 8,i over den 
Neandertal-schedel en J. Fraipont (Julien Fraipont et Max Lohest, Recherches 
ethnographiques sur des ossements humains découverts dans les dépots quaternaires 
d’une grotte a Spy. Archives de Biologie. Vol. VII. (1886), p. 720. Gand 1887) 
over de Spy-schedels. 
