879 
type Homo neandertalensis-heidelb er gensis hoofdzakelijk leefden, even- 
als de Apen, is meestal veel armer aan voedende bestanddeelen, 
bevat deze althans in minder geconcentreerden staat, of wel het is 
zeer hard. Opdat voldoende ' hoeveelheden voedende bestanddeelen 
daarmede konden opgenomen en verteerd worden, moest het kauw- 
apparaat zeer werkzaam zijn, het voedsel eerst goed lijn gemaakt 
worden. Dit geschiedde door malend kauwen, waarbij hel voedsel 
telkens door de tong en de niet malende zijde der onderkaak — de 
maalbeweging is vooral alterneerend eenzijdig — automatisch onder 
de malende tanden van de bovenkaak der andere zijde geschoven 
werd (hetgeen in het andere gebitstype bij het openen van den 
mond geschiedt). De richting der beweging van de onderkaak, 
bepaald door de trekrichting der kauwspieren, moest derhalve van 
onder en binnen naar boven en buiten zijn. En de aldus bij die 
diluviale menschensoort gelijk bij de Apen, divergeerende trekrich- 
ting der kauwspieren, leidde tot de vorming van een torus mentalis 
internus, van eene lamina submentalis bovendien bij de laatsten, dat 
alles in verband met een meer vegetarische levenswijs. 
Aldus leert ons de vergelijking van het kauwapparaat, dat Homo 
wadjakensis en Homo neandertalensis in hun levenswijs tegengestelde 
typen waren. De eerste bestond zeker wel hoofdzakelijk van de jacht 
en de vischvangst, de andere moet zijn plantaardig voedsel op, in 
of nabij den grond gezocht hebben, want aan zijn bipede locomotie 
kan geen twijfel bestaan. Dezelfde tegenstelling in levenswijs nu is 
ook uit de vergelijking van het neurocranium en de overige deelen 
van het skelet af te leiden. 
De meest in het oog springende en belangrijkste vormeigenaardig- 
heden van het neurocranium van Homo neandertalensis zijn de 
platycephalie (met vervlakking van het voorhoofd en van hel 
achterhoofd, de laatste leidende tot de vorming van een torus occipitalis 
transversus) en de torus supraorbitalis. Deze twee, in de eerste 
plaats, heeft men als aapachtige vormeigenschappen van den Nean- 
dertal-Mensch beschouwd, als kenteekens van lage en quantitatief 
geringe hersenontwikkeling. Op grond van deze eigenschappen vooral 
heeft G. Schwalbe 1 ) met groote overtuiging het door Wilser aan dat 
diluviaal menschentype toegekende epitheton primigenius door verge- 
lijkende metingen en vorrnonderzoek getracht te rechtvaardigen. Homo 
neandertalensis zou de directe stamvorm van Homo sapiens, den 
tegen woord igen Mensch zijn, van welken hij door essentieele ken- 
merken zou gescheiden zijn. Dit laatste staat lijnrecht tegenover 
•) Vooral in zijn „Studiën zur Vorgeschichte des Menschen”. Zeitschrift für Morpho- 
logie und Anthropologie. Sonderheft (228 pp.) Stuttgart 1906. 
