881 
Van groote beteekenis is liet nu, dat aan den schedel van den 
Orang-oetan de torus snpraorbitalis ontbreekt, terwijl deze bij de overige 
Anthropoieden krachtig ontwikkeld is. Het neuroeranium is ook 
betrekkelijk kort en rond en 'minder afgeplat. De primaire afwijking 
is blijkbaar liet ontbreken van den torus snpraorbitalis. Alweder 
kan dit niet aan verschil in de betrekkelijke grootte van de kaken 
liggen, want deze is zeker niet geringer dan bij den Chimpansé, 
evenaart bij groote exemplaren, van Sumatra, zeker wel die van 
den Gorilla. 
Nu is bij den Orangoetan een orgaan zeer bijzonder ontwikkeld, 
geheel anders dan bij de overige Anthropoieden, en dit kan met 
het mechanisme der bewegingen, en, indirect, met den vorm van 
den schedel in verband gebracht worden. Bij alle orangoetans, 
vrouwelijke zoowel als mannelijke, is namelijk de keelzak, homologon 
van de kleine uitstulpingen van het slijmvlies van den larynx, die 
onder den naam van ventriculi Morgagni in de anatomie van den 
Mensch bekend zijn, niet begrepen tusschen de onderkaak en de 
trachea, als bij den Siamang, of (afgezien van axillaire en andere 
diepgelegen recessus en c. q. van dwarszakjes onder de onderkaak) 
toch nog slechts tot de mediane voorzijde van den hals beperkt, als 
bij den Chimpansé en den Gorilla, doch tot een groot luchtkussen ont- 
wikkeld, dat, den hals omvattend, zich ver over de borst en op deschouders 
uitstrekt en waarop van voren en op zijde de kop rust 1 ). Als 
steun voor den zwaren kop is, o.a. ook Heck geneigd den grooten 
keelzak van den Orangoetan te beschouwen 2 ), want met de stem 
staat deze, waarschijnlijk niet in tegenstelling met de veel kleinere 
keelzakken der andere genoemde Anthropoieden, zeker niet in 
betrekking, daar de Orangoetan bijna stom is. Ook niet met 
buitengewone zwaarte van den kop; die van vele Chimpansés 
is niet minder zwaar, en de kop van den Gorilla zeker meestal 
zwaarder. De keelzak van den Orangoetan groeit met den 
algemeenen groei van het dier en is grooter bij mannelijke dan 
bij vrouwelijke, het grootst bij reusachtige oude mannelijke indivi- 
duen. Naarmate de kop zwaarder wordt neemt de keelzak toe. Deze 
steunt den kop ook zijdelings en schijnt daarbij geholpen te kunnen 
x ) R. Fick (Vergleichend anatomische Studiën an einem erwachenen Orang- 
Utang. Archiv für Anatomie und Entwickelungsgeschichte. (W. His), Jahrgang 
1895, p. 76) bevond aan liet lijk, dat, bij opzwellen van den keelzak, de kop sterk 
naar achteren werd opgeheven, zonder daarin een aanwijzing te zien van de 
vergeefs gezochte functioneele beteekenis van den keelzak. 
2 ) Brehms Tierleben. Vierte Auflage. Saugetiere, Bd. IV, Primales. Bearbeitet 
von L. Heck, p. 630. Leipzig. 1916. Vergel. : Deniker en Boulart in Nouvelles 
Archives du Muséum d’histoire naturelle. Paris 1895. sér. 3, t. VU, p. 47 — 48. 
