884 
frontale orbitaalbogen, en, als drukspanning, op de jukbeenderen en 
veerkrachtige jukbogen terug op het achterhoofdsbeen. *) 
De functioneele beteekenis van den torus supraorbitalis bij de meeste 
Apen, en zijir ontbreken bij den Orangoetan en Homo sapiens, wor dt 
aldus duidelijk; ook kan zijne vorming, door toepassing van het 
betoog van Aichel, direct mechanisch verklaard worden. 
De juistheid dezer beschouwing kan nog blijken uit hetgeen bij 
Amerikaansche Apen (Chrysothrix, Cebus, Apella) gevonden wordt. 
Hier maakt het planum nuchale, waaraan de spieren die den kop 
achterover trekken zijn vastgehecht, veel kleiner hoeken met het 
transversale glabella-inion-vlak, kunnen aldus in het schedelgewelf 
geen groote trekspanningen ontstaan en is geen torus supraorbitalis 
ontwikkeld. 
De torus supraorbitalis van Homo neandertalensis moet dan wel 
op gelijke wijze, als mechanisch doelmatig en mechanisch-physiolo- 
gisch ontstaan, verklaard worden, indien bij dezen het hoofd niet 
als bij Homo snpiens en wadjakensis ,, opgeheven”, in evenwicht 
rustend op de wervelkolom, gedragen werd, doch voorovergebogen, 
hangend aan de nekspieren. En inderdaad zijn een aantal vorm- 
eigenschappen van eerstgenoemde, waarvan sommige reeds langer 
bekend waren, andere eerst door Marcellin Boule, van den fossielen 
mensch van La Chapelle-aux-Saints, beschreven werden, niet wel 
anders uit te leggen. De vormeigenschappen van het achterhoofd 
doen ons aannemen, dat de Neandertal-Mensch zeer sterke en het 
hoofd ook in den ruststand meer dragende nekspieren bezat. Dit 
laatste blijkt o.a. uit de steilheid van het planum nuchale. De gla- 
bella-inion-opisthion-hoek of onderste inion-hoek bedraagt namelijk 
aan de Neandertal-schedelkap 51.5°, aan den schedel van Spy I 54°, 
van Spy II 53°, van La Chapelle-aux-Saints 44.5° (Boule), bij Homo 
sapiens 31° tot 40°; bij Wadjak I is deze hoek niet nauwkeurig te 
bepalen, waarschijnlijk 40°, doch het planum nuchale wegens de 
ook van Australische schedels welbekende inknikking onder het 
inion, als geheel minder steil. Het foramen occipitale ligt iets verder 
tiaar achter bij den Neandertal-Mensch dan meestal bij den tegen- 
woordige» (en Wadjak-) Mensch en de hoek van het vlak van dat 
d Op analoge wijze als het apparaat van den musculus epicranius de calvaria 
beschermt tegen het geweld der nekspieren, beschermt haar de sterke, tusschen de 
crista temporalis, de linea temporalis superior en den jukboog uitgespannen, den 
musculus temporalis mede tot oorsprong dienende fascia temporalis tegen het 
geweld van laatstgenoemde spier en den jukboog tegen dat van den musculus 
masseter. Dit apparaat, hoewel bijzonder krachtig bij de Apen, draagt echter wel 
niet bij tot de vorming van het lateraal gedeelte van den torus supraorbitalis, 
doch slechts van de crista temporalis. 
