887 
wereld al maar moeilijker zijn onderhoud hebben kunnen vinden, 
terwijl een carnivore Menseh steeds in de dierenwereld een rijkelijk 
bestaan had. De adaptatie aan de ongunst van het klimaat, door 
een meer omnivore levenswijs aan te nemen, kon bij zulk een 
bijzonder gespecialiseerd type als de Neandertal-mensch slechts zeer 
beperkt zijn ; de geringe morphologische toenadering, in het kauw- 
apparaat, tot het type van Homo sapiens is wel op die wijze te 
verklaren. In dit laatste type daarentegen was zulk een adaptatie 
aan een meer omnivore levenswijs wel mogelijk, waardoor de voeding 
vergemakkelijkt werd; deze werd vervolgens nog beter door het 
gebruik van vuur bij de bereiding der spijzen, hetgeen alles aan- 
leiding gaf tot de ontwikkeling van het type Homo sapiens in zijn 
tegen woordigen vorm. 
Het behoeft geen verder betoog, dat het Neandertal-Heidelberg- 
type niet in het Plistocene tijdvak kan ontstaan zijn. Dit is dan ook 
onaannemelijk voor het Homo sapiens- type, omdat beider oorsprong 
toch zeker een gemeenschappelijke is, ten bewijze beider mensche- 
lijke lichaamsbouw en vooral, dat zij beiden in de voornaamste 
menschelijke eigenschap, de zeer bijzondere grootte van het ence- 
phalon, reeds de hoogte van den tegenwoordigen Mensch bereikt 
hadden, onaannemelijk bovendien wegens de bedoelde vroegtijdige 
differentieering van sapiens- vormen, die zich ook openbaart in den 
Wadjak-Mensch, waarschijnlijk wel de oudste, zeker de meest primi- 
tieve der tot heden bekende vormen van dit type. 
Bestonden derhalve het Neandertai-type en het Wadjak ( sapiens )- 
type reeds vóór het Plistocene tijdvak als echte Menschen, die een 
gemeenschappelijken mensehelijken oorsprong hadden, dan moet het 
in nog vroegeren tijd geweest zijn, dat beider voorvader uit een 
bipeden, hoewel slechts mensch a c h t i g e n en een minder groot 
encephalon bezittenden stamvorm ontsproten is. 
