992 
Bargë heeft daarbij afdoend bewezen, hetgeen reeds door Bolk 
was waargenomen, dat de Friezenschedels van het eiland Marken, 
en wel vooral de vrouwelijke schedels, door een bijzonder soort van 
kindermutsen kunstmatig misvormd, platycephaal geworden zijn ; hun 
kalothoogte-index is gemiddeld 55.4 (aan drie vrouwelijke schedels 
52.5) tegen 59.4 aan de natuurlijk gevormde oude Friezenschedels uit 
terpen. 
Het is nu treffend, te zien dat ook met deze kunstmatige afplatting 
hooger worden van den onderschedel gepaaid gaat. Aan 28 van 
Barge’s mediane krommen van terpen-Friezenschedels kan de be- 
trekkelijke hoogte van den onderschedel (loodrecht onder de glabella- 
inionlijn) gemeten worden; ik vind daarvoor de volgende waarden, 
in percenten der totale schedelhoogte : 25.1, 13.9, 21.3, 19.5, 19.9, 
10.3, 23.0, 23.5, 21.2, 25.2, 21.5, 21.1, 24.0, 25.7, 23.7,24.7,24.8, 
15.7, 22.6, 17.7, 12.8, 19.3, 16.5, 21.4, 25.5, 20.0, 24.4, 18.8. Het 
gemiddelde dezer Friezenschedels is 20 . 8 . 
Aan 9 mediane krommen van Marker schedels vind ik: 28.4, 
28.4, 27.0, 23.0, 26.0, 26.3, 25.4, 22.9, 21.1. De drie eerste, grootste, 
getallen zijn van vrouwelijke schedels. Het gemiddelde van de negen 
Marker schedels is 25 . 4 , van de zes mannelijke (?) alleen 24.1, van 
de drie vrouwelijke 27.9. 
Aldus blijkt, dat met die kunstmatige platycephalie grooter hoogte 
van den onderschedel gepaard gaat. Men kan zich dit niet wel anders 
voorstellen, dan dat door den druk van boven een deel der hersen- 
massa naar onder uitweek. Aan de geringe verlaging van den 
bovenschedel beantwoordt daarom een evenredig geringe verhooging 
van den onderschedel; in den schedel van La Chapelle-aux-Saints 
aan 40.5 kalothoogte-index 39.3 % onderschedel hoogte. 
Nu is de grooter hoogte van den onderschedel, beneden de glabella- 
inionlijn, in schedels van het Neandertal-type en in schedels van 
Apen, zeker voor een deel te verklaren door de relatief hooge ligging 
van het inion. Bij Spy I vond ik dat punt 12 mM., bij Spy II 
en R. Virchow neandertaloiede trekken meenden te vinden. Het getuigenis van den 
Batavus genuinus leidde Rud. Wagner zelfs tot de uitspraak: „Der Neanderthalschadel 
ist von einem alten Hollander”, met de verzachtende omstandigheid: „bis zum 
Gorilla hat es doch noch entsetzlich weit hin”. (H. Schaaffhausen, Der Neander- 
thaler Fund, p. 21, voetnoot. Bonn 1888). Platycephaal kan deze groote Marker- 
schedel niet genoemd worden, daar de kalothoogte-index 54.8 bedraagt (G. Schwalbe, 
Neanderthalschadel nnd Friesenschadel. Globus. Band 81, p. 173. Braunschweig 
1901), dat is ongeveer gelijk aan het gemiddelde van Australiërs en Tasmaniërs. 
Ook de vorm van het voorhoofd is veeleer australoied te noemen. De hoogte van 
den onderschedel, met betrekking tot de totale schedelhoogte (gemeten aan Schwalbe’s 
Abbildung 3, p. 172) is 19.4 %. 
