995 
hersenruimte bezeten hebben. Boule ‘) berekende 1408 cM'. Broca, 
dat is 1320 cM 8 . ware inbond, uit de vergelijking van de grootste 
lengte en breedte en een overeenkomstige hoogte der endocraniale 
gipsafgietsels van de Neanderfal-ealvaria en den La Chapelle-schedel, 
naar evenredigheid van diens capaciteit. Daarbij werd niet in aan- 
merking genomen de relatief aanzienlijker breedte der Neandertal- 
calvaria in de voorhoofdsstreek. Op grond hiervan en van de voor- 
afgaande overwegingen, meen ik nu de werkelijkheid nabij te komen 
door den inhoud van den geheelen Neandertal-schedel op t e n 
minste 1400 cM\ te stellen. Die van Spy I kan maar weinig kleiner 
geweest zijn en Spy II moet, naar dezelfde evenredigheid, 1600 cM*. 
ware inhoud bereikt hebben. J. Fraipont had, naar de methode 
van den „kubieken index”, voor Spy I 1562 cM * * 3 . Broca-capaciteit 
berekend (hetgeen aan 1470 ware inhoud beantwoordt), voor Spy II 
1723 cM 3 . Broca (dat is 1620 cM 3 . ware inhoud), onverwacht hooge 
uitkomsten, in die mate, dat hij er door werd afgeschrikt („effrayé”) 
en ze niet gepubliceerd heeft; wel heeft hij de cijfers schriftelijk 
aan Boule medegedeeld. 3 ) Thans komen ons die berekende inbonden 
volstrekt niet onwaarschijnlijk voor, immers de hooger gewelfde 
schedel van Spy II overtreft slechts met 70 tot 90 cM 8 . den La 
Chapelle-schedel. 
Den inhoud van den Gibraltar-schedel berekende Sollas 8 j naar de 
voor een deel gereconstrueerde rechter helft, welker inhoud hij met 
gierstzaad gemeten had, op ongeveer 1260 cM 3 . Vergelijking van het 
endocraniaal gipsafgietsel (dier rechter schedelhelft) met dat van den 
La Chapelle-schedel gaf Boui.e 4 ) 1296 cM.' Broca (=1214 cM. 3 
ware inhoud) en door directe inhoudsbepaling van zulk een afgietsel 
vond Keith 5 j ongeveer 1200 cM. 3 schedelinhoud. Groote waarde 
kan aan deze schattingen, naar het zeer onvolledig en waarschijnlijk 
post-mortem eenigszins misvormd fossiel, niet gehecht worden. Beter 
is het gesteld met den schedel van La Quina, welks inhoud Boule 4 ), 
naar het minder onvolledig endocraniaal gipsafgietsel, op 1367 cM. 8 
Broca (= 1282 cM. 3 ware inhoud) stelde. 
Beide laatstgenoemde schedels worden algemeen voor vrouwelijke 
gehouden, de overige schedels van het Neandertal-type zijn waar- 
schijnlijk alle mannelijke. Daar nu de gemiddelde ware capaciteit 
9 M. Boule, L’Homme fossile de La Chapelle-aux-Saints, p. 189. 
*) M. Boule, l.c., p. 187. 
s ) W. J. Sollas, On the Granial Characters of the Neandertal Race. Phil. 
Transactions Roy. Society. Series B Vol. 199, p. 329. London 1908. 
4 ) M. Boule. l.c., p. 189. 
6 ) A. Keith, Antiquity of Man. (London 1920), p. 124. 
