996 
der Europeanen op circa 1450 cM. 8 in het mannelijk en 1300 cM.’ 
in het vrouwelijk geslacht kan gesteld worden, blijkt aldus de 
absolute capaciteit van den Neandertal-Mensch niet geringer ge- 
weest te zijn dan die der Europeanen. 
Maar dan moet de relatieve capaciteit zeker grooter zijn ge- 
weest, want Homo neandertalensis was een klein slag van menschen. 
Een uitvoerige discussie der lengteafmetingen van de skeletdeelen 
leidt Boule *) ertoe om voor den fossielen man van La Ohapelle- 
aux-Saints de lichaamslengte, gedurende het leven, opl54a!55cM. 
te stellen, hetgeen waarschijnlijk ook de gemiddelde mannelijke 
lengte van de soort is geweest, dus evenveel als of enkele centi- 
meters minder nog dan die van de kleinste tegenwoordige menschen- 
rassen, buiten de „pygmeën”, en 14 a 15 cM. minder dan het gemiddelde 
der mannelijke Europeanen. Nu moet de Neandertal-Mensch, door 
zijn gedrongen gestalte, wel betrekkelijk zwaar zijn geweest, maar 
het is niet waarschijnlijk, dat hij aldus het gemiddelde lichaams- 
gewicht van den zooveel langeren Europeeschen man bereikte; wij 
mogen wel aannemen, dat zijn h ersen h oe v eel h eid, ook met 
betrekking tot het lichaamsgewicht berekend, die van 
den tegenwoordig en Europeaan overtrof. 
Die hooge cephalisatie van Homo neandertalensis kan, naar ik 
meen, verklaard worden, doordien hij in het bezit is geweest van 
bijzonder krachtige spieren, hetgeen is af te leiden uit het robusle 
karakter zijner beenderen en de betrekkelijke kortheid der lede- 
maten, vooral der beenen. ! ) Daarin komt de Neandertal-Mensch 
overeen met de Japanneezen, de Eskimos, waarschijnlijk ook de 
Chineezen en Javanen, het Mongoolsche ras in het algemeen. * 2 3 ) 
Het eerst heeft wel Manouvrier 4 ) erop gewezen, dat de schedel- 
capaciteit van menschen met dunne ledematen (zooals de Hindoes en 
de Australiërs) betrekkelijk gering is, van menschen met „carrure”, 
die ,,trapus” zijn en „robustes”, (bergbewoners, Eskimos) betrekkelijk 
groot. Van de ,, carrure” zegt hij : ,,Ce facteur me parait avoir une 
importance considérable d’après mes propres observations. II est 
certainement plus important que la longueur du corps, et cela 
1) L.c., p. 115-118. 
2 ) M. Boule, l.c., p. 125 — 170 en p. 120. 
! ) Het spreekt, na het voorafgaande, wel van zelf, dat het niet in mijne be- 
doeling ligt, hier den al te beloopen weg van verwandschappelijkheid in te slaan. 
4 ) L. Manouvrier, Sur 1’interprétation de la quantité dans 1’encéphale. Mémoires 
de la Société d’Anthropologie de Paris. 2me série. Tomé 3, p. 217 — 219. 1885, 
— en onder „Cerveau” in Dictionnaire de Physiologie par Charles Richet. 
p. 686—687. Paris 1898. 
