101 J 
De gang - en effusief gesteenten. 
De volgende gesteentety pen kunnen worden onderscheiden: 
1. Alkalisyenietporphyren. 
2. Nepheliensyenietaplieten. 
3. Tinguaieten. 
4. Sölvsbergieten, 
5. Trachyten. 
A Ikalisyenietporphyren . 
Indien in deze gesteenten oorspronkelijk veldspaten aanwezig ge- 
weest zijn, dan zijn ze geheel in secondaire mineralen omgezet. 
Type 1. Een gesteente, dat werd verzameld, waar de weg naai- 
de facenda D. Eugenia het riviertje Cachoeira snijdt, bevat witte 
tot licht roodachtige veldspaatphenociisten in een grijze fijnkorrelige 
grond massa. 
De veldspaatphenocristen bestaan uit orthoklaas, waarin een geringe 
hoeveelheid van een sterker dubbelbrekenden veldspaat bijgemengd 
voorkomt. Er komen ook pseudomorphosen voor, die bestaan uit 
muskovietblaadjes ; of het oorspronkelijke mineraal ten deele tot 
veldspatoiden heeft behoord, waarop de begrenzing soms schijnt te 
wijzen, kon niet met zekerheid worden uitgemaakt. In de grond- 
massa komen dezelfde veldspaten voor, de lijstjes bevatten meer van 
den genoemden sterker dubbelbrekenden veldspaat, waaraan soms 
polysynthetische tweelingen zijn te zien. Deze laatste komt ook in 
enkele afzonderlijke kristalletjes voor. Verder bevat de grondmassa 
muscoviet, calciet, vrij veel apatiet en erts, dat ook in enkele grootere 
kristallen voorkomt, sterk is verweerd en ten deele bestaat uit pyriet. 
Type 2. Nabij de facenda D. Eugenia werd een gesteente ver- 
zameld met witte tot zwak roodachtig getinte veldspaatphenocristen 
in een lichtgrijze, fijnkristallijne grondmassa. Het gesteente is sterk 
gesericietiseerd, hoewel de veldspaatphenocristen weinig zijn veranderd. 
Misschien waren oorspronkelijk veldspatoiden aanwezig. Erts, leuko- 
xeen en titaniet komen voor. 
N epheliensyenietaplieten. 
Deze gesteenten zijn slechts bekend als rolsteen bij de berg Sapé 
in de Serra de Marapicu (westelijk -deel der Serra do Gericino). 
Makroskopisch is het een midden- tot fijnkorrelig lichtgrijs gesteente, 
waartegen talrijke zwarte puntjes afsteken, die hoofdzakelijk uit 
magnetiet bestaan. De samenstellende mineralen zijn: heldere albiet, 
troebele orthoklaas en mikroperthiet, nephelien en analciem, magnetiet 
en weinig pyriet, titaniet, apatiet en groene of bruinachtige biotiet. 
De nephelien wordt dikwijls door de veldspaten omsloten. De 
