Hydrologie. — De Heer Eug. Dubois biedt eene mededeeling aan : 
„Over beweging van grondwater bij vorst en dooiweder” . 
Uit kleine plassen, uit op zich zelf staande slooten, vooral met 
hooge kanten, uit wagensporen ziet men bij aanhoudende vorst water 
verdwijnen van onder het gevormde ijs, zoodat dit hol komt te liggen. 
De verdwenen waterlaag kan eenige centimeters tot enkele decimeters 
dik zijn. Het verschijnsel is overbekend, maar de vraag werd nog 
niet beantwoord, waar dat water dan blijft. 
Andere, even gewone verschijnselen worden bij dooiweder waar- 
genomen. Voor de vorst kan de bovengrond tamelijk droog geweest 
zijn, doch zonder voorafgaande sneeuw of regen bevindt men hem 
modderig op de nog bevroren onderlaag, zoodra dooi is ingetreden. 
Eerst wanneer ,,de vorst geheel uit den grond” is, herneemt de 
bovengrond spoedig zijn vroegeren, minder natten toestand, doordien 
de overmatige waterhoeveelheid wegzakt. Van waar dat overmatige 
water ? 
Is de vorst uit den grond, dan kan men nog niet behoorlijk ge- 
wortelde pootplanten „opgevroren” vinden, dat wil zeggen, gedeeltelijk, 
in sommige gevallen van kleine pootplanten geheel, uit den grond 
gelicht. Waardoor? 
Eenige winters, vooral dien van 1917/18, had ik gelegenheid, in 
het zanddiluvium van midden-Limburg, waarnemingen te doen, die, 
naar ik meen, eenig licht kunnen werpen op de oorzaken dezer 
verschijnselen. 
Het belangrijkste feit dat zich daarbij voordeed is, dat bij dooiioeder 
het grondwater stijgt. Ook zonder sneeuw of regen en zonder opper- 
vlakkige toevloeiing van water ziet men, o.a. in slooten, nadat het 
ijs daarin gesmolten is, het peil hooger worden, in de genoemde 
landstreek tot een dergelijk bedrag als 1 cM. per etmaal. 
Er is dus verplaatsing van grondwater, bij vorst naar boven en 
bij dooi naar beneden, en deze stel ik mij als volgt voor. 
De druk werking der oppervlaktespanning van het water, dat de 
bodemkorrels omhult, neemt af met toenemenden diameter. Vandaar, 
dat in den evenwichtstoestand de grove bodemkorrels met dikker 
waterlaagjes bedekt zijn dan de fijne bodemkorrels. En zooals van 
een kleine zeepbel de vloeistof zich naar de groote begeeft, zoo 
beweegt zich, wanneer die evenwichtstoestand nog niet bereikt is, 
66 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXiX. A°. 1920/21. 
