Experimenteele Psychologie. — De Heer Winkler biedt eene 
mededeeling aan van de Heeren F. Roei.s en J. Feldbrugge : 
„De ontwikkeling der opmerkzaamheid van het 8 sle tot en met 
het 12* levensjaar.” 
(Mede aangeboden door den Heer Zwaardemaker). 
I. 
Wat wij omtrent de ontwikkeling' der opmerkzaamheid bij kinderen 
in de Iiteratuiu* vinden, bepaalt zich voornamelijk lot een belichting 
der paedagogische beteekenis, die het experimenteel onderzoek der 
opmerkzaamheidsverschijnselen van volwassenen, met name dat naai- 
den omvang der opmerkzaamheid voor simultane en successieve 
indrukken, de intensiteit, de afleidbaarheid of het weerstandsver- 
mogen tegenover storende invloeden, den bewustheidsgraad der ver- 
schillende in één akt waargenomen elementen, voor een goed begrip 
van de ontwikkeling der opmerkzaamheid bij kinderen bezit. Wel- 
iswaar schetst Meumann in het eerste deel zijner „Vorlesungen zur 
Einführung in die experimentelle Padagogik und ihre psychologischen 
Grundlagen” 1 ), op grond van eigen onderzoekingen, hoe de opmerk- 
zaamheid zich in de jeugd naar al deze richtingen ontwikkelt, doch 
wegens plaatsgebrek moest hij van mededeeling der proefresultaten 
afzien. Op kinderen experimenteerden o.a. ook: F. N. Freeman 2 ), 
A. Koch s ), J. Habrich 4 ), D. Katz 6 ) en M. v. Kuenburg 6 ); met 
uitzondering van den eersten, allen over opmerkzaamheid en doel- 
bewust isoleerend abstraheeren, d.w.z. het pointeeren van gelijke 
elementen uit eenvoudige figuren. 
b Leipzig 1916, blz. 179 volg. 
2 ) Untersuchungen über den Aufmerksamkeitsumfang und die Zahlauffassung bei 
Kindern und Erwachsenen. Padagogische Arbeiten des Leipziger Lehrervereins I, 1910. 
s ) Experimentelle Untersuchungen über die Abstraktionsfahigkeit von Volks- 
schulkindern. Zeitschrift für angewandte Psychologie 7, blz. 332. 
4 ) Experimentelle Untersuchungen über die Abstraktionsfahigkeit von Schülerinnen, 
Ibid. 9, blz. 189. 
5 ) Studiën zur Kinderpsychologie. Wissenschaftliche Beitrage zur Padagogik und 
Psychologie. Heft 4, 1913. 
®) Ueber Abstraktionsfahigkeit und die Entstehung von Relationen beim vorschul. 
pflichtigen Kinde. Ibid. 17, blz. 270; vgl. ook K. Bühler: Die geistige Entwick- 
lung des Kindes 2 . Jena 1921, blz. 162. 
70 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIX. A°. 1920/21. 
