1078 
Wat het verloop der opmerkzaamheidseoncentratie bij eontinueel 
voortgezetten arbeid aangaat, zijn wij nog kariger met experimenteel- 
psychologische onderzoekingen op kinderen bedeeld. Kinderpsycho- 
logische pendanten der onderzoekingen van von Voss *), Rivers en 
Kraepelin *), Amberg *), Weygandt * * * 4 5 ) en andere experimentatoren uit 
de Münchener school ontbreken geheel. Zij zouden ons trouwens in 
den vorm, dien deze auteurs er aan gegeven hebben, toch niet 
kunnen bevredigen. Want al mogen de schommelingen, die zich bij 
hun onderzoekingen op verschillende plaatsen der arbeidskurve mani- 
festeerden, hetzij zij aan aanloop, gewenning, oefening, vermoeidheid, 
eindspurt enz. te danken zijn, wel grootendeels op rekening der 
opmerkzaamheid worden geboekt, over het algemeen was de taak, 
waarvoor de proefpersonen stonden, toch te ingewikkeld om het 
effect der opmerkzaamheid alleen zoo zuiver mogelijk aan het licht 
te laten treden. Vandaar, dat wij ons bij ons onderzoek niet van 
Kraepelins rekenproeven, maar van de doorstreepproef hebben be- 
diend. 
Het goed recht der doorstreepproef van Bourdon en Binet 6 ) bij het 
onderzoek naar het verloop der opmerkzaamheidseoncentratie van 
langeren duur, behoeft wel niet meer uitdrukkelijk te worden be- 
toogd. Op de rekenproeven van Kraepei.tn heeft zij voor, dat zij 
niet als deze bij de studie aan nog andere functies dan de aandacht, 
eischen stelt "). Van de voordeelen, die zij meer in het bijzonder bij 
een onderzoek naar de opmerkzaamheid van kinderen biedt, had 
een onzer reeds eerder gelegenheid zich persoonlijk te overtuigen 7 ). 
Zij zijn voornamelijk gelegen in het feit, dat de proef niet al te 
zeer buiten het kader van het schoolwerk valt en ook door jonge 
kinderen, mits zij maar kunnen lezen, met belangstelling wordt 
b Ueber die Schwankungen der geistigen Arbeitsleistung. Psychologische Arbeiten 
2, blz. 399. 
*) Ueber Ermüdung und Erholung. Ibid. 1, blz. 627. 
s ) Ueber den Einfluss von Arbeitspausen auf die geistige Leistungsfahigkeit. 
Ibid. 1, blz. 800. 
4 ) Ueber den Einfluss des Arbeitswechsels auf fortlaufende geistige Arbeit. 
Ibid. 2, blz. 1 18. 
5 ) Attention et adaptation. L’année psychologique 6, blz. 364; B. Bourdon: 
Observations comparatives sur la reconnaissance, la discrimination et 1’association. 
Revue philosophique 40, blz. 209. 
6 ) Kraepeein: Die Arbeitscurve. Philosophische Studiën 19, blz. 459; vgl. ook 
E. Meumann : Vorlesungen zur Einführung in die experimentelle Padagogik und 
ihre psychologischen Grundlagen III, Leipzig 1914, blz. 390. 
7 ) F. Roels en Joh. Werker: Proeven over opmerkzaamheid bij doove, slecht- 
hoorende en normale kinderen. Tijdschrift voor Zielkunde en Opvoedingsleer 10, 
blz. 209. 
