1099 
van het verdwijnen eener eigenschap. Welk endocrine orgaan kan 
met dit verschijnsel in verband gebracht worden? Door vele klini- 
sche waarnemingen zijn wij in staat ook deze vraag te beantwoor- 
den. Het is vrij zeker dat wij hierbij aan een invloed derGlandnla 
thyreoïdea moeten denken. Aangeboren afwezigheid, of te geringe 
ontwikkeling dezer klier, gaat gepaard met een onvoldoende ont- 
wikkeling der uitwendige genitaliën, de groote schaamlippen en de 
Venusheuvel zijn soms niet of nauwelijks aanwezig, het genitaal- 
apparaat heeft zich dus in zulke gevallen gevormd als bij de overige 
Primaten, het specifiek menschelijk karakter is onvoldoende tot ont- 
wikkeling gekomen. De invloed der Gl. thyreoïdea op dit menschelijk 
kenmerk blijkt voorts uit het feit dat extirpatie van dit endocrine 
orgaan, atropine der genitaliën ten gevolge heeft, daarentegen toediening 
van het extract dezer klier, geatrophieerde of onvoldoend ontwik- 
kelde uitwendige genitaliën weder tot meerder ontwikkeling brengt. 
Het laatst besproken geval vormt een weibomen overgang tot een 
specifiek menschelijk kenmerk dat ik nu nog kort bespreken wil, 
en waarmede ik het casuistische deel mijner mededeeling zal beslui- 
ten. Het specifiek menschelijk kenmerk bij uitnemendheid is het 
hooge hersengewieht. Ook dit het resultaat van een rem menden 
invloed zal men eenigszins sceptisch vragen? Ik antwoord ja, hoe 
paradoxaal dit ook klinken moge. 
Laten wij daartoe eens kort nader beschouwen, welke rol de 
endrocrine organen bij de vormwording spelen. Deze rol bestaat daarin 
dat zij een harmonische ontwikkeling van den vorm verzekeren. 
Een harmonische ontwikkeling komt tot stand wanneer van elk 
der onderdeden van het lichaam het ontwikkelingstempo juist 
gedoseerd is, en de ontwikkelingsduur juist gelimiteerd. Dit tempo en 
'deze duur is voor elk onderdeel verschillend en zoo zal er dus in elk 
9tadium der ontwikkeling een andere correlatie tusschen de organen be- 
staan. Als voorbeeld noem ik het hart. In de eerste phase der embryonale 
ontwikkeling groeit dit orgaan zeer snel, en is reeds volledig ge- 
vormd, wanneer andere organen nog meer of minder ver van hun 
eindstadium verwijderd zijn. Voor elk orgaan komt het oogenblik 
waarop het zijn definitieve grootte-verhouding tot het geheel heeft 
bereikt, en waarna het verder in overeenstemming met den alge- 
meenen groei zich vergroot. Indien b.v. de grootte-correlatie van 
het hart of van de nieren, zooals deze in ’t begin der tweede maand 
der ontwikkeling bij het menschelijk foetus bestaan, bestendigd zoude 
worden, dan zouden individuen geboren worden met monstreus 
ontwikkeld hart of nieren. Doch in den loop der verdere ontwik- 
keling nemen hart en nieren weer relatief in grootte af. 
