1100 
Ditzelfde gezichtspunt nu geldt ook voor de hersenen. Ook deze 
nemen in de eerste phase der ontwikkeling enorm in omvang toe, 
niet alleen bij den menseli doch bij alle Primaten. Van alle Primaten 
doorloopt het foetus een ontwikkelingsstadium, waarin met betrek- 
king tot het geheele lichaam de hersenen een monstreuzen ontwikke- 
lingsgraad hebben. Relatief nemen zij nu daarna in omvang af tot 
een bepaald oogenblik der ontwikkeling, om daarna regelmatig aan 
den algemeenen groei deel te nemen. Het verschil nu tusschen mensch 
en apen is dit, dat dit oogenblik bij den mensch in een vroeger 
tijdstip der ontwikkeling ligt dan bij de overige Primaten, de cor- 
relatieve verhouding is dus bij hem in een jonger stadium gefixeerd, 
toen de hersenen relatief grooter waren. En hierin komt dus weer 
het remmingsbeginsel tot uitdrukking. Hoe eerder aan de relatieve 
verkleining een grens gesteld wordt, des te grooter zullen de hersenen 
worden, hoe langer deze relatieve verkleining gedurende de ont- 
wikkeling duurt, des te geringer wordt het definitieve hersengewicht. 
Ik heb mij beijverd mijn voorstelling in een zoo gedrongen moge- 
lijken vorm weer te geven, ik hoop dat de begrijpelijkheid ervan 
daardoor nier al te zeer geleden heeft. 
Onder den invloed van welk orgaan stond dit remmingsproces? 
Laat ons om deze vraag te beantwoorden nagaan wat het gevolg 
is indien de correlatie niet op het voor den mensch normale tijdstip 
gefixeerd wordt, maar als bij de overige Primaten op een meer of 
minder later moment der ontwikkeling waarop de hersenen ten 
opzichte van het geheele organisme relatief kleiner zijn geworden. 
Dan ontstaat dus ook bij den mensch een verlaagde massa- verhou- 
ding van de hersenen tot het geheel, de bekende mikrocephalie met 
de zich daaraansl uitende idiotie. En hiermede is het antwoord 
gegeven op de gestelde vraag, want de klinische waarnemingen 
wijzen bij deze ziekte zeer beslist in de richting der GHandula 
thyreoïdea. 
Den opmerkzamen lezer zal het niet ontgaan zijn dat in 
het voorgaande niet één, doch meerdere gezichtspunten vereenigd 
besproken zijn. Een eerste gezichtspunt zoude ik kunnen samenvat- 
ten in deze stelling: de specifiek menschelijke kenmerken zijn per- 
sisteerende foetale eigenschappen; een tweede gezichtspunt in deze: 
de specifiek menschelijke kenmerken zijn ontstaan doordat het ver- 
loop van het algemeen ontwikkelingsproces der Primaten in bepaalde 
onderdeden is geremd; het derde gezichtspunt in deze: deze rem- 
ming is uitgegaan van de verschillende endocrine organen ; en ein- 
delijk een vierde in deze: bij aandoening der endocrine organen 
valt deze' remmende invloed weg en het menschelijk lichaam 
