1145 
nog niet tot het jongste deel der sediment-serie behoort — moet 
nog tot het mioceen s. str. gerekend worden, maar de fossielen wijzen 
erop, dat. het gesteente uit het allerbovenste deel van het Lepido- 
cyclinen-houdende tertiair afkomstig is. 
Er bestaat dus eene bevredigende stratigra/ische overeenkomst tusschen 
de petroleumformaties van Noordwest- en Oost-Borneo. 
Beide formaties werden gevormd in dezelfde periode van lang- 
aanhoudende sedimentatie, gepaard aan daling der sedimentatie- 
gebieden, die waarschijnlijk in het oligoceen begint (gas- en olie- 
houdende lagen uit den kern der Sangatta, Boengaloen en Sekoerau- 
antiklinale in Oost-Borneo 1 ) en tot in het plioceen (petroleurnlagen 
van P. Tarakan) voortduurt. 
Molengraaff heeft kort geleden * *) aangetoond, dat de tertiaire 
petroleumafzettingen van het westelijk deel van onzen Archipel in 
het O., Z. en ZW. randstandig zijn aan het oude ,,Soendaland”, en 
de verwachting uitgesproken, dat de petroleumformatie van Noord- 
west-Borneo, die eene analoge positie aan den NW.-rand dezer 
landmassa inneemt, genetisch nauw verwant zou zijn met de petro- 
leumafzettingen op de Nederlandsche gebieden. Deze opvatting blijkt 
dus juist te zijn. Volgens de opvatting van Molengraaff moet de 
oorsprong van het materiaal der neogene sedimenten van NW- 
Borneo dus in het Zuidoosten, in het oude massief van Borneo ge- 
zocht worden. Geheel tegengesteld was de meening van J. Motley 
(1. c.), die de tertiaire afzettingen van Laboean, Broenei en Klias 
beschouwde, deels als sedimentaties aan eene oostkust van zuid- 
aziatisch vastland, deels als deltavormingen eener reusachtige rivier, 
die hij uit Centraal-Azië wilde laten komen. Op deze verschillen 
in opvatting komen wij straks nog terug. 
Voorloopig willen wij er de aandacht op vestigen, dat, beter nog 
dan door de verspreiding der petroleum- en steenkoolafzettingen, 
die immers slechts onder bepaalde gunstige voorwaarden van sedi- 
mentatie ontstaan, de randen van het oligomiocene ,,Soendaland” 
kunnen aangegeven worden door de neogene rif kalken, die — ver- 
gelijkbaar, als ze naar hunne facies zijn met de recente rifkalken 
in de tropen — wel aan geen kuststrook van eenige uitgestrektheid 
zullen ontbroken hebben. De meest binnenwaarts gelegen oligomio- 
cene rifkalken zullen ons dus de grens aaugeven tot waar op zijn 
minst het eiland Borneo gedurende het neogeen door de zee is 
bespoeld geweest. 
b L. Rutten. Veranderingen der facies in het tertiair van Oost-Koetei (Borneo). 
Deze verslagen, XXV. 1916. p. 700--709. 
*) G. A. K. Molengraaff- Deze verslagen. XXIX. 1920. p. 141 — 149. 
